ColumnRobert van Gijssel

De internationale ophef over de Russische dj Nina Kraviz is begrijpelijk maar ook pijnlijk

null Beeld

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst.

Robert van Gijssel

Dat het vergrootglas van de wereld zweeft boven Russische sporters, cineasten, schrijvers, dirigenten en alle andere musici is volkomen begrijpelijk. Al hebben ze zelf niets met de oorlog in Oekraïne: ze moeten er iets van vinden. Omdat ze nu eenmaal Russen zijn én een podium hebben buiten de landsgrenzen, waar de eigen legereenheden zo bruut overheen zijn gewalst.

De internationaal geprezen en geliefde dj Nina Kraviz had het er moeilijk mee. Drie dagen na de Russische invasie in februari begreep Kraviz dat ze haar bijna twee miljoen volgers op Instagram iets moest laten horen. Ze pakte een pen, een stuk papier en schreef: ‘Vrede’. Mwoh.

De technowereld stopte begrijpelijkerwijs niet met ademhalen. En vroeg Kraviz naarmate de oorlog vorderde, en de gruwelijkheden gruwelijker werden, om een iets duidelijker standpunt. Dat kwam niet. Tot het Amerikaanse blad Time een artikel wijdde aan Kraviz en het ongemak in de mondiale technogemeenschap. De clubcultuur, constateerde Time, had moeite met de zwijgzaamheid van Kraviz, die ook kon worden uitgelegd als Poetin-sympathie. Waarom nam ze geen afstand van de agressie van haar land, als exponent van een technocultuur die nu juist is geboren uit idealisme en saamhorigheid, en waarin afkomst en dus ook nationaliteit, kleur of geaardheid geen enkele rol mag spelen. Ook Oekraïense dj’s roerden zich, en vroegen aan Kraviz of zij wat haar betreft soms doodgeschoten mochten worden door Kraviz’ landgenoten.

Nina Kraviz. Beeld Getty /Lorne Thomson
Nina Kraviz.Beeld Getty /Lorne Thomson

Kraviz besteeg vorige week opnieuw haar Instagrampodium. En ze schreef een lang en warrig betoog dat als statement ongeveer net zo krachtig was als haar eerdere ‘Vrede’. Kraviz had het over leugens en haat, die onvermijdelijk hadden geleid tot oorlog. Wiens leugens en haat? Die van de buren? En was de oorlog in de optiek van Kraviz dan misschien gerechtvaardigd, vanwege die leugens en haat?

Onder haar bericht en op forums als Reddit ontstond een ellenlange polemiek, waarmee het dossier Kraviz nog explosiever werd. Kraviz werd zélf uiteindelijk als de oorlog in Oekraïne: je moest er iets van vinden en als je er niets over te melden had, was dat ook een mening.

De Russische dj kon na haar laatste post ook een schadepost opstellen. De Nederlandse distributeur van de muziek op haar label dumpte de Russische. En festivals annuleerden de optredens van Kraviz. De dj werd, kortom, gecanceld, en ook dat leidde weer tot beroering.

Op sociale media vlogen de ‘whataboutismes’ over en weer. Of we misschien ook alle artiesten even konden cancelen die zich de afgelopen jaren niet hadden uitgesproken over de oorlogsmisdaden die waren begaan in Syrië. Et cetera.

Het is het duistere randje dat de zaak zo pijnlijk maakt, zo moeilijk en onaangenaam. Moeten we alle Russische artiesten boycotten, ongeacht hun opvatting, maar simpelweg omdat ze Rus zijn? Je ziet de Amerikaanse senator McCarthy goedkeurend knikken, vanuit zijn eigen plekje in de hel. Het voelt niet lekker. Maar doen alsof er niets aan de hand is en vrolijk dansen bij een setje van Nina Kraviz ook niet.

Eén ding weten we zeker. Het is voor iedereen die op dit moment niet in Rusland woont een stuk makkelijker om een Oekraïense vlag aan zijn balkon te hangen, dan voor een Russische, zelfverklaard apolitieke dj. En daar mogen we, naast alle ophef, ook bij stilstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden