Column Frank Kalshoven

De inkomensval van jonge moeders - alles draait om mentaliteitsverandering

De kindboete voor moeders is zo’n 40 procent, blijkt uit een studie van het Centraal Planbureau (CPB) die deze week verscheen. Moeders bekopen het krijgen van kinderen met een sterke inkomensachteruitgang. Dit draagt bij aan economische onzelfstandigheid van vrouwen.

Wat is het precies? En wat is er tegen te doen? Laten we kijken.

Kindboete? Dit is geen boete die wordt opgelegd door de politie. Het is de term die wordt gebruikt voor het effect op het inkomen van vaders en moeders van het krijgen van hun eerste kind. De kindboete is het gevolg van keuzes van ouders, van culturele normen, en van overheidsbeleid, zoals rond belastingheffing en kinderopvang.

Om de kindboete te berekenen vergelijkt het CPB het inkomen dat beide ouders feitelijk verdienen met het inkomen dat ze zouden hebben verdiend als ze kinderloos waren gebleven. Mannen leveren na het krijgen van kinderen nauwelijks inkomen in; vrouwen heel veel, vooral doordat ze minder uren gaan werken. De inkomensdaling van vrouwen ten opzichte van die van mannen (dat heet dan de ‘relatieve kindboete’) is in Nederland acht jaar na de geboorte van het eerste kind 40 procent.

Waarom is dit een probleem? Vooral vanwege de gevolgen hiervan voor de economische zelfstandigheid van vrouwen, op korte en vooral de lange termijn. Vier op de tien relaties draait uit op een scheiding, om eens wat te noemen. Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid. Verdien altijd je eigen geld.

Wat is ‘economisch zelfstandig’? De officiële definitie is dat mensen zelfstandig zijn als zij ten minste 70 procent van het minimumloon verdienen, een dikke duizend euro in de maand. Als het aan mij lag, verhoogden we deze drempel fors.

Zelfs bij de bestaande definitie van economische zelfstandigheid, die dikke duizend euro, is het aantal afhankelijken groot. Doe maar eens een schatting. In totaal telt Nederland 2,4 ‘minstverdieners’, bijna allemaal vrouwen, met een partner, bijna allemaal mannen, die dan dus de ‘meestverdiener’ zijn. Hoeveel van die 2,4 miljoen halen de drempel niet? Achthonderdduizend.

(En dan zijn er nog eens achthonderdduizend alleenstaanden die wel werken maar niet economisch zelfstandig zijn).

Wat is er aan te doen? Hierover wordt dezer dagen hard nagedacht door een groep ambtenaren van verschillende ministeries, en de CPB-studie is voor hen gemaakt. Het springende punt is het aantal gewerkte uren (door vrouwen).

De CPB-studie bevat een interessant hypothetisch sommetje. Wat gebeurt er als Nederland beleid kan verzinnen waardoor de afhankelijke vrouwen die nu in deeltijd werken een dagdeel per week langer zouden werken?

Antwoord: het aantal onafhankelijken zou lekker dalen. 5 procent minder afhankelijke minstverdieners; zelfs 10 procent minder afhankelijke alleenstaanden. En dat extra gewerk zou de schatkist ook nog spekken, ofschoon ‘nog geen rekening is gehouden met de kosten van beleid’. Wordt hiermee wel rekening gehouden dan ‘kan het positieve effect op de schatkist weer teniet worden gedaan’.

Maar dan zijn er dus wel flink minder vrouwen die economisch afhankelijk zijn. De welvaart neemt dus toe.

Nog effectiever zou het zijn als we de culturele opvattingen over ‘moederschap’ (en ‘vaderschap’) konden veranderen. Als we het in Nederland ‘gewoon’ gaan vinden dat moeders meer werken, en het ‘normaal’ vinden dat vaders wat minder werken en meer zorgtaken op zich nemen. Zo’n mentaliteitsverandering is gratis voor de schatkist, een dikke inkomensbonus voor moeders (en een vaderschapsbonus voor papa’s).

Bestrijdt de kindboete. Begin in ons eigen hoofd.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden