De hyperintelligente Zuckerberg toont zich onnozel

Facebook is niet in staat gebleken tot effectieve zelfregulering. Nu zijn de overheden aan zet.

Facebook CEO Mark Zuckerberg testifies before a joint hearing of the US Senate Commerce, Science and Transportation Committee and Senate Judiciary Committee on Capitol Hill, April 10, 2018 in Washington, DC. Zuckerberg offered apologies to US lawmakers Tuesday as he made a long-awaited appearance in a congressional hearing on the hijacking of personal data on millions of users. / AFP PHOTO / JIM WATSON Beeld AFP

Is de naïviteit van Mark Zuckerberg geloofwaardig? In de vooraf vrijgegeven verklaring die de Facebookbaas vandaag zal voorlezen aan Amerikaanse volksvertegenwoordigers, buigt hij deemoedig het hoofd, maar zet zichzelf ook neer als slachtoffer van de situatie. Hij zal schetsen hoe zijn ‘idealistische en optimistische bedrijf’ ten prooi is gevallen aan kwaadwillende lieden, zoals de verspreiders van nepnieuws en de sluwe databoeren van Cambridge Analytica. ‘We hebben niet genoeg gedaan om misbruik te voorkomen’, aldus de spijtoptant.

Om te beginnen met een schouderklopje voor de geplaagde Facebookbaas: op 33-jarige leeftijd heeft hij iets neergezet wat ongeëvenaard is. Zijn geesteskind telt inmiddels meer dan 2 miljard gebruikers. Zodra de wekker gaat, speelt zich in honderdduizenden of zelfs miljoenen huishoudens wereldwijd hetzelfde ritueel af: een blinde graai naar de smartphone op het nachtkastje en vervolgens een klik op het welbekende blauwe logo.

Zuckerberg en co. hebben de infrastructuur van ons online leven grotendeels zelf moeten ontwerpen. Logisch dat daarbij soms fouten zijn gemaakt. Maar de hyperintelligente Zuckerberg toont zich óók onnozel. Facebook ontwikkelde zelf het algoritme waardoor sensationele berichtgeving de boventoon ging voeren – een ideale voedingsbodem voor de verspreiding van nepnieuws. Het platform kon uitgroeien tot een bedrijf met een miljarden­omzet door grootschalige dataverzameling en de verkoop van gedetailleerde gebruikersprofielen aan adverteerders. Met de zogenoemde Facebook Pixel, een voor het blote oog onzichtbaar puntje dat bedrijven op hun site kunnen plaatsen, verzamelt het platform informatie over het klikgedrag van argeloze internetgebruikers. Wie zoiets gehaaids in de markt zet, kan zich niet verschuilen achter het masker van wereldverbeteraar.

Geen wonder dat veel gebruikers hebben besloten hun account te verwijderen. De oproep van Zondag met Lubach om Facebook vanavond massaal vaarwel te zeggen telt inmiddels ruim 80 duizend geïnteresseerden. Dat is een mooie stunt van het tv-programma, maar op 10 miljoen Nederlandse gebruikers ook een aantal waar Zuckerberg geen minuut minder van zal slapen. Andere gebruikers hebben Facebook gewoon nodig, voor hun werk bijvoorbeeld, of bekommeren zich niet genoeg om hun privacy om actie te ondernemen.

Daarom is het zo goed dat de Europese Unie dat wel heeft gedaan. Nu Facebook niet in staat is gebleken tot effectieve zelfregulering en transparantie, zijn de overheden aan zet. De nieuwe EU-richtlijn die eind mei in zal gaan − tot ongenoegen van Facebook − geeft gebruikers meer zeggenschap over hun data.

De vraag is wel wie gebruikers in gebieden buiten de EU beschermt. In een aantal derdewereldlanden heeft Facebook een monopoliepositie veroverd, zonder het leveren van al te veel inspanningen qua monitoring en aanspreekbaarheid. In zijn charmeoffensief van de afgelopen weken beloofde Zuckerberg beterschap. Maar hij zal nog grote stappen moeten zetten om de idealist te worden die hij zelf ’s ochtends in de spiegel ziet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.