Commentaar Sander van Walsum

De huidige productiemodus is sociaal, ecologisch en - op termijn - economisch onverantwoord

Een verse ananas kost niet de 1,69 euro waarvoor hij in de grote supermarkten ligt, maar 2,85 euro. Dat leerde koningin Máxima dinsdagmiddag tijdens haar werkbezoek aan Eosta.

Nederland kan als agrarische grootmacht het systeem van te lage voedselprijzen helpen beëindigen.

De meeste consumenten zullen het er niet mee eens zijn (zie het gelehesjesprotest), maar ze zijn decennialang in de watten gelegd. De werkelijke kosten van het voedsel dat zij consumeren, worden niet volledig aan hen doorberekend - om maar te zwijgen over de ecologische kosten van hun consumptiepatroon. Bij Albert Heijn kost de ananas (die niet eens in een primaire levensbehoefte voorziet) 1,69 euro, terwijl de ‘sociale ananas’, waarvoor de teler een ‘eerlijke prijs’ krijgt, 2,85 euro kost.

De deelnemers aan een dinsdag belegd debat over true cost accounting, onder wie koningin Máxima, zijn zich daarvan bewust. Maar de meeste consumenten maken in de supermarkt hun keuzen overwegend op basis van de prijs. Dit roept de vraag op of consumenten nog wel de keuzevrijheid zouden moeten hebben die hen nu wordt geboden - niet alleen met betrekking tot de kiloknallers op de vleesafdeling, maar met betrekking tot álle agrarische producten.

Lage voedselprijzen komen tot stand over de ruggen van de producenten, die in een zwakke onderhandelingspositie verkeren ten opzichte van de grote supermarktketens. Om voor de lage prijs te kunnen produceren die ‘de markt’ hen biedt, kunnen zij zich een duurzame wijze van produceren niet veroorloven. Banken zijn op hun beurt scheutiger in de financiering van industriële landbouw dan van de ecologische landbouw. De lage prijzen geven, met andere woorden, uitdrukking aan een systeemfout.

Nederland is onderdeel van dat mondiale systeem. Landbouwminister Carola Schouten vraagt zich dan ook af wat met ‘de Nederlandse positie’ gebeurt ‘als wij verborgen kosten gaan doorberekenen en andere landen niet’. In deze overweging zit elk debat over problemen van wereldwijde omvang gevangen. Nederland is het als agrarische grootmacht echter aan zijn stand verplicht om op zijn minst te proberen de race tot the bottom van steeds lagere voedselprijzen te beëindigen. Het kan daarmee een begin maken in zijn ‘eigen invloedssfeer’, zoals groente- en fruitimporteur Volkert Engelsman het woensdag uitdrukte. De huidige productiemodus is sociaal, ecologisch en -  op termijn - economisch onverantwoord.

Máxima neemt het met ‘sociale ananas’ op voor de kleine boer

‘We moeten zorgen dat er een business case komt die boeren geeft wat ze verdienen’, zegt koningin Máxima dinsdag in een debat over de echte prijs van voedsel. ‘Dit gebeurt nu niet.’ Met vergaande gevolgen: van vervuiling in Nederland omdat boeren niet duurzaam werken tot uitbuiting, uitzichtloosheid en migratie in andere delen van de wereld omdat boeren een te schamel loontje krijgen. De schade door onze voedselvoorziening ‘betalen we nu uit andere potjes’, zegt de koningin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.