ColumnSylvia Witteman

De Hitlergroet bij het Olympisch Stadion is toch fout en moet weg

Ik fietste naar het Olympisch Stadion om het beeld te bekijken dat daar binnenkort wordt weggehaald; een bronzen man in een zwembroek die zijn rechterarm omhoog steekt. Toen ik dat beeld als tiener voor het eerst zag schrok ik ervan. ‘De Hitlergroet?!’, riep ik verbaasd tegen mijn toenmalige vriendje. Maar hij, als intellectueel, wist wel beter.

Het beeld stamt uit 1928, vertelde hij. Toen was Hitler weliswaar al best een onaangenaam baasje, maar die nazigroet had hij nog niet bedacht. De bronzen man geeft de zogenaamde ‘olympische groet’, een handgebaar dat nog van de oude Romeinen stamde. En kijk, wees mijn vriend, die hand ging ook veel te hoog voor een Hitlergroet. Gewoon, een sportieve groet van mensen met louter frisse bedoelingen, die pas later door de fascisten werd ingelijfd.

Nu, bijna 40 jaar later, blijken de zaken toch anders liggen. De oude Romeinen groetten elkaar helemaal niet met opgeheven hand, zeggen hedendaagse geschiedkundigen. Dat idee is alleen maar ontstaan naar aanleiding van een schilderij uit de 18de eeuw, waarop Romeinse soldaten met opgeheven armen stonden afgebeeld. Fantasie van de schilder, dus. Maar Mussolini ging met dat martiale gebaar aan de haal, en vervolgens ook Hitler. Voilà, die ‘Olympische groet’ is, hoe goed bedoeld ook in 1928, via een omweg tóch fout. Het beeld moet weg.

Mijn hersens kraakten ervan, op de fiets. Hoe weten die geschiedkundigen zo zeker dat de Romeinen elkaar niet met opgeheven hand groetten? In de westerse cultuur komt aan groeten zowat altijd een min of meer opgeheven hand te pas, nietwaar? Of maakten die Romeinen soms bescheiden buiginkjes met de armen langs de zij, zoals Japanners? Maar nee, dat leek me niks voor die lawaaiige Romeinen. Zoals mijn oude geschiedenisleraar al zei: ‘Romeinen waren eigenlijk een soort Duitsers.’

Daar was het Olympisch Stadion al, met het gewraakte beeld. Mooi is het niet. Ik zal het niet missen. Maar, bedacht ik, als het eenmaal weg is zal het ook nooit meer onderwerp zijn van een geschiedkundig gesprek tussen twee tieners. Toch jammer. En hoe moet het verder? Moeten alle Asterix-albums herzien worden? Worden de Olympische Spelen afgeschaft omdat ze ooit gefilmd werden door de getalenteerde maar foute Leni Riefenstahl? En dat wapen van Amsterdam dan, rood en zwart! Blut und Boden! Met kruizen, nota bene!

En om de hoek passeerde ik een gevelbeeldje van een adelaar, eveneens uit de jaren twintig, zo te zien. Toen kon een adelaar nog geen kwaad, maar ook aan deze schuldeloze vogel zou Hitler zich later megalomaan vergrijpen.

Ik zal maar niet zeggen waar die adelaar precies hangt, anders moet dat arme beest óók nog weg. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden