De hervorming van de Eurozone door Duits coalitieakkoord dringt nauwelijks door in het publieke debat

Het kabinet is tegen een transferunie, maar een realistisch alternatief ontbreekt. Ook de oppositie houdt zich op de vlakte.

De Franse president Macron verwelkomt bondskanselier Merkel op het Élysée, 19 januari 2018 Beeld AFP

De politieke hereniging tussen CDU/CSU en SPD verbindt Parijs en Berlijn met elkaar. Het Duitse coalitieakkoord is het startsein van een organisatorische hervorming van de eurozone. Een proces dat het financiele klimaat in Nederland structureel zal beïnvloeden, maar toch nauwelijks doordringt tot het publieke debat.

Het bevriezen van het eigen risico in de zorg, het opschroeven van het lage belastingtarief en het opheffen van de dividendbelasting - maatregelen van kabinet Rutte lll die, voorzien van een karrevracht aan journalistieke en parlementaire aandacht, door partijen van links tot rechts zijn bediscussieerd in de gemeenschappelijke electorale zoektocht naar 'de gewone Nederlander'. Bij de presentatie van het regeerakkoord kon premier Rutte niet vaak genoeg benadrukken dat zijn kabinet er vooral is voor de 'gewone man'. GroenLinks-leider Jesse Klaver strijdt vanuit de oppositie voor de stem van de middenklasse: zijn partij moet met een heldere economische boodschap 'politieagenten, buschauffeurs en leraren' overtuigen. Zo wendt Klaver zich tot het overvol rakende vaarwater waarin de SP en PvdA al jaren dobberen.

Hoewel de in vorige alinea benoemde beslissingen zeker tastbare consequenties zullen hebben voor groepen Nederlanders, zijn het futiliteiten in vergelijking tot de gevolgen van een hervormde eurozone en Europees monetair beleid. De naderende regering in Duitsland is de politieke reïncarnatie van de Frans-Duitse as. Eerste agendapunt: renovatie van de muntunie. SPD-leider Martin Schulz deelt de de pro-Europese visioenen van de Franse president Emmanuel Macron: verhevigde economische integratie, een onafhankelijk bestuurlijke instelling voor de eurozone met minister van Financiën met budgettaire verantwoordelijkheid voor een Europees begrotingsbeleid, gecontroleerd door een eurozone-parlement.

Zo ver lijkt het vooralsnog niet komen. SPD en CDU/CSU zijn in een voorlopig coalitieakkoord overeengekomen over een investeringsfonds en de uitbouw van het Europees Stabilisatie Mechanisme (ESM) tot een Europees Monetair Fonds (EMF) om de eurozone te verdiepen, financieel te steunen en crisisbestendig te maken. Duitsland kent onvoldoende maatschappelijk en politiek draagvlak om Macron volledig zijn zin te geven, maar wil Merkel de eurozone duurzaam verstevigen dan zal ze voorzichtig voorsorteren op een vorm van mutualisering: de financiële situatie van de muntunie als collectieve verantwoordelijkheid van de eurolanden.

De eurokoers van de komende jaren is fundamenteel voor de toekomst van Europa. Maar onze politici bevechten elkaar verbaal vooral over politieke details. Het reduceren van potentieel electoraat tot 'gewone Nederlander' heeft een verlammende werking op het publieke debat, waarin discussies over tien euro meer of minder op jaarbasis voor het eigen risico of het aantal verplichte Wilhelmus-coupletten in het onderwijs tot uit den treure worden besproken. Elementaire thema's als de euro krijgen nog geen fractie van die aandacht.

Ondertussen worden in Duitsland langzaam maar zeker de machtsstructuren zichtbaar die de toekomst van Europa bepalen. Een proces dat grote invloed heeft op de financiën van de 'gewone Nederlander'. Sparend Nederland ondervindt dagelijks de gevolgen van het lagerentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Om de euro te redden, kocht voorzitter Mario Draghi grote hoeveelheden staats- en bedrijfssobligaties op en schroefde de rentetarieven ver terug. Draghi reanimeerde zo de muntunie, maar liet de eurozone tegelijkertijd verder uiteensplijten tussen Noord en Zuid.

Thomas Borst

Door het ECB-beleid wordt de discussie over de houdbaarheidsdatum van potentiële splijtzwam Italië op de lange baan geschoven. Gevolg is dat de middenklasse van Noord-Europese landen als Nederland de dupe is van deze koers. De lage rente treft spaarders en pensionado's die hun spaargeld zien verdampen.

Het financiële klimaat ondermijnt het pensioenstelsel en de lage rente is een van de oorzaken van de ongeremde groei die zich meester maakt van de Nederlandse woningmarkt. Record op record wordt gebroken, maar het aantal gezinswoningen beperkt zich door de voortwoekerende vraagprijzen.

Waar partijen van links tot rechts de mond vol hebben van de economische belangen van de doorsnee burger, blijft hun eurokoers in nevelen gehuld. Het kabinet is tegen een transferunie en eurobonds, maar een realistisch alternatief wordt niet aangedragen in de summiere Europa-paragraaf van het regeerakkoord. Ook oppositiepartijen houden zich op de vlakte. De komende maanden wordt duidelijk op welke politieke fundering de muntunie zal gaan rusten. Als de 'gewone Nederlander' daadwerkelijk zo alom vertegenwoordigd wordt in het parlement, dan verdient hij op z'n minst een helder en realistisch toekomstperspectief over de euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden