ColumnHeleen Mees

De hele wereld kan Trumps kunst van het zakendoen op de voet volgen

Heleen Mees

Voordat president Trump in Amerika beroemd werd met de realityshow The Apprentice, had hij al grote bekendheid verworven met de bestseller The Art of the Deal (1987). Het boek prijkte 48 weken lang op de bestsellerlijst van The New York Times, waarvan dertien weken op de eerste plaats. Meer dan een miljoen exemplaren zijn inmiddels verkocht. Dankzij The Art of the Deal werd Donald Trump in de jaren tachtig al ver buiten New York bekend als een succesvolle zakenman.

De hele wereld kan Trumps kunst van het zakendoen nu op de voet volgen. Vorig weekend was de Chinese delegatie op bezoek in Washington. Anders dan de Chinezen had de Amerikaanse delegatie zich niet voorbereid, waardoor er geen gemeenschappelijk standpunt was. Daardoor kon het gebeuren dat minister van Financiën Steven Mnuchin en minister van Handel Peter Navarro elkaar voor de ogen van de Chinese delegatie de huid vol stonden te schelden, hetgeen het voor de Chinezen gemakkelijk maakte de Amerikanen tegen elkaar uit te spelen.

Om het nog erger te maken, maakte de president al voor aanvang van de onderhandelingen bekend dat de VS bereid waren als onderdeel van de overeenkomt de sancties tegen het Chinese telecommunicatiebedrijf ZTE op te heffen. In plaats van een telefoontje te plegen met de Chinese president Xi Jinping, twitterde Trump deze concessie, zodat al zijn 52 miljoen Twittervolgers op de hoogte waren. De concessie die Trump aankondigde voor ZTE riep zo veel weerstand in het Amerikaanse congres op, dat de Republikeinse senator Rubio dreigt met speciale wetgeving. Chinese technologiebedrijven als ZTE worden als een bedreiging voor de nationale veiligheid gezien.

Alsof dat niet erg genoeg was, legden de Amerikaanse delegatieleden na afloop totaal verschillende verklaringen af. Volgens Mnuchin (voorheen Goldman Sachs) was een handelsoorlog met China voorlopig van de baan. Binnen een paar uur liet Robert Lighthizer, de officiële Amerikaanse handelsvertegenwoordiger, een verklaring uitvaardigen dat importheffingen nog steeds een reële optie waren.

En dat was nog voordat de Amerikaanse president afgelopen donderdag een hallucinante brief, zoals Loes Reijmer het (Zaterdag, 26 mei) treffend omschreef, stuurde aan zijn Noord-Koreaanse evenknie. Daarin dreigde Trump de even grillige dictator Kim Jong-un met een kernoorlog. Inmiddels blijkt een Amerikaanse onderhandelingsdelegatie de Noord-Koreaanse grens te zijn overgestoken om door te gaan met de voorbereidingen van de top tussen Trump en Kim, die 12 juni in Singapore plaats moet hebben.

Buitenlandcommentatoren als Susan Glasser zien in de gang van zaken en het geringe aantal nieuwe wetten dat Trump door het Amerikaanse congres weet te loodsen bewijs dat Trump allesbehalve goed is in zaken doen. Maar dat getuigt van weinig inzicht in Trumps motieven. Het Amerikaanse congres heeft een grootscheepse belastingverlaging goedgekeurd waarvan vooral de allerrijkste Amerikanen profiteren. Dat is voor Trump, die zelf een miljardenvermogen heeft, ruimschoots voldoende.

Bovendien is Trump erin geslaagd om binnen 15 maanden nagenoeg de hele erfenis van president Obama te vernietigen. Met het schrappen van de verzekeringsplicht, een tweeregelige bepaling verstopt in de belastingwet, heeft Trump de bijl aan de wortel van Obamacare gezet. Trump heeft ook de Amerikaanse handtekeningen onder het Verdrag van Parijs en de atoomdeal met Iran uitgegumd. De striktere wetgeving die na de financiële crisis was geïntroduceerd en allerhande milieumaatregelen zijn afgeschaft. En het aantal vluchtelingen is gereduceerd tot nul.

Om de vraag te kunnen beantwoorden of Trump de kunst van het zakendoen verstaat, moet eerst de vraag worden beantwoord welke belangen Trump nou eigenlijk behartigt. Trump twitterde zijn concessie aan ZTE nog geen dag nadat de Chinese overheid een lening van een half miljard dollar had toegezegd aan een Trumpproject in Indonesië. Daags na het ‘mislukken’ van het handelsoverleg met China vorige week verleende ’s werelds grootste economie Ivanka Trump zeven nieuwe handelsmerken.

Alleen in het geval van Noord-­Korea lijken Trumps persoonlijke belangen enigszins gelijk te lopen met die van de VS. Ondanks de oorlogs­retoriek in de brief aan Kim afgelopen donderdag gaat de top in Singapore mogelijk gewoon door. De gedachte aan een Nobelprijs voor de Vrede doet Trump ongetwijfeld ’s nachts woelen in zijn bed. Maar als de denuclearisatie van Noord-Korea slaagt, is dat bovenal te danken aan de Zuid-Koreaanse president Moon. Niet aan Donald Trump.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden