CommentaarMichael Persson

De groeiende ongelijkheid toont aan dat het economisch systeem inherent instabiel is

null Beeld Daniel Jukes / ActionAid via AP
Beeld Daniel Jukes / ActionAid via AP
Michael Persson

Het zal niet verbazen dat er in een op schaarste gebaseerde economie altijd mensen zijn die schathemeltjerijk worden van andermans gebrek, maar de miljardairs die er nu bijkomen vragen meer dan ooit om ingrijpen. Met name in de voedsel- en energiesector worden de recordwinsten vertaald in een vermogensgroei die buiten alle proporties is.

Symbolisch is de Amerikaanse familie Cargill, die de afgelopen twee jaar 43 miljard dollar op de balans kon bijschrijven, een toename van 65 procent. Het familiebedrijf handelt in landbouwproducten en is een van de pilaren van de wereldvoedselvoorziening. De honderden miljoenen mensen die steeds meer moeten betalen om niet te verhongeren, vormen een steeds vettere bron van inkomsten voor de grootverdieners aan de top van de menselijke voedselpiramide.

De oorlog in Oekraïne vormt de meest acute verstoring van het mondiale voedselsysteem. Doordat de haven van Odesa is geblokkeerd kan de oogst van vorig jaar (graan en zonnebloemolie) lastig worden geëxporteerd. En de oogst van dit jaar loopt nu al gevaar doordat boeren hun velden moeilijk kunnen inzaaien.

Daar komt de klimaatverandering nog eens bovenop. Een hittegolf in India, droogte in Noord-Amerika en delen van Europa, juist te veel regen in China: verschillende graanproducenten zullen het moeilijk krijgen om de tekorten op te vangen.

Zeker honderd miljoen mensen extra zullen honger lijden. Het meest urgent is de situatie in Oost-Afrika, waar het al drie jaar extreem droog is en waar men sterk afhankelijk is van Oekraïens en Russisch graan. Nu al sterft daar elke 48 seconden iemand de hongerdood, becijferden hulporganisaties Oxfam en Save the Children vorige week.

Om de ergste nood te lenigen zou zeker 46 miljard dollar nodig zijn. Daarvan is 6 miljard toegezegd. Van de benodigde hulp voor Ethiopië, Kenia en Somalië is volgens de Verenigde Naties minder dan 2 procent gefinancierd. Juist door de stijgende voedsel- en energieprijzen zijn veel donorlanden minder toeschietelijk geworden anderen te helpen.

Toch is er geld genoeg, zoals de familie Cargill laat zien. De groeiende ongelijkheid toont aan dat het economisch systeem inherent instabiel is: de winnaars winnen nog meer, de verliezers verliezen uiteindelijk hun leven.

Het is te hopen dat de verzamelde politici en rijken der aarde zich deze week in Davos realiseren dat dit onhoudbaar is. Een belasting op woekerwinsten zou geen gek idee zijn. Een pandemie, een oorlog, een klimaatramp, hongersnood: deze viervoudige crisis maakt duidelijk dat de tijden van business as usual voorbij zijn.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden