ColumnMaarten Keulemans

De griep is spoorloos verdwenen uit de statistieken van de belangrijkste gezondheidsorganisatie

null Beeld

Alledaagse vragen over het coronavirus, beantwoord door wetenschapsredacteur en ‘coronaverslaggever’ Maarten Keulemans.

Aardig wat lezers hebben me de grafiek inmiddels opgestuurd, en ik moet zeggen: een beetje vreemd ziet hij er inderdaad wel uit. Het plaatje, opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie, geeft weer hoeveel griepmonsters bij de WHO aangesloten medische laboratoria wereldwijd in kelen en neuzen hebben aangetroffen.

Begin februari vorig jaar waren dat er nog 50 duizend. Eind die maand 40 duizend. En midden maart 2020 vond men 10 duizend griepmonsters.

Maar dan, vanaf midden april: niets meer. Grieptype A: weg. Grieptype B: nergens meer te vinden. De griep is opgelost, foetsie. En sindsdien is dat de stand van zaken. De griep is spoorloos verdwenen uit de statistieken van de belangrijkste gezondheidsorganisatie van de planeet.

null Beeld WHO
Beeld WHO

Raar. ‘Waar is de gewone griep dit jaar? Het is al eind januari’, aldus een vrouw uit Amsterdam. Complotdenkers denken het antwoord wel te weten: geen griep meer, wel corona, dat kan geen toeval zijn. ‘Ze gaven de griep een andere naam en creëerden massa-angst, om ons te controleren. Zo simpel is het’, in woorden van een van hen.

Er is een simpele reden waarom de griep zo in de touwen hangt, zeggen wetenschappers. ‘De maatregelen die we hebben genomen tegen corona, werken ook heel goed tegen de griep’, vertelt Susan van den Hof, hoofdepidemioloog bij het RIVM.

Het influenzavirus verspreidt zich immers net zoals corona, via nauw contact en middels rondvliegende luchtwegdruppeltjes. Maar dan wel met een iets lager ‘reproductiegetal’. Het griepvirus is iets minder besmettelijk. Nogal wiedes dat juist dit virus als eerste verdwijnt als we zijn ‘transmissieroute’ verstoren met allerlei maatregelen. Ook het RS-virus, met een besmettelijkheid vergelijkbaar met corona, is nagenoeg verdwenen, zegt Van den Hof. ‘Net als trouwens kinkhoest, mazelen en de bof.’

Ja, doei, hoor ik de complotdenkers al zeggen: dat komt doordat we patiënten met griepklachten alleen nog maar testen op corona. Maar dat klopt niet, vertelt klinisch viroloog Mariet Feltkamp (LUMC). Zo worden patiënten die met een onbekende longontsteking in het ziekenhuis belanden getest op veertien virussen. ‘En we vinden geen enkele griep’, zegt ze. ‘Als alle labs geen influenza aantonen, kun je ervan uitgaan dat het niet circuleert.’

Dat blijkt ook bij de ongeveer 40 huisartsen die gelden als ‘peilstation’ voor luchtwegziekten. Bij patiënten met griepachtige klachten neemt men dan een monster af, om te zien welke ziektekiem men draagt. Maar griep of RS-virus: al maanden niet meer te bekennen, terwijl men er toch naar zoekt.

Helemaal weg is de griep niet, blijkt als je wat dieper in de WHO-cijfers duikt. Zo vonden de griepbewakingslabs van de WHO tussen eind december en begin januari in 200.863 keelmonsters 409 keer een griepvirus – een kans van 0,2 procent dat iemand met griepachtige klachten ook echt het griepvirus heeft.

Maar wacht eens. Hoe zit het dan met de rest? Als luchtwegvirussen het zo moeilijk hebben, wat hebben al die snotterende mensen die bij de teststraat negatief testen dan wél? Daarop geven de metingen bij de peilstations een duidelijk antwoord. Dik kans dat het een ‘rhinovirus’ is. De klasse luchtwegvirussen die (naast het coronavirus) nog wél veelvuldig in de kelen aanwezig blijkt:

null Beeld

Dat zijn dan ook taaiere virussen, vertelt Feltkamp, die dankzij een andere buitenkant langer buiten het lichaam kunnen overleven. En die we, als we er eenmaal mee zijn geïnfecteerd, langduriger afscheiden, zodat de kans dat we iemand ermee besmetten groter is. ‘Ze zijn stabieler, en kunnen vermoedelijk langer op oppervlakken blijven zitten. Als je verkouden bent, is de kans groot dat je een rhinovirus hebt.’

Fascinerend, die virussen. Hebben we de samenleving zo drastisch op slot gegooid dat we zelfs de griep haast de nek hebben omgedraaid – zit ik hier thuis nog steeds te snotteren, met een virus in mijn neus.

Ook een vraag over het coronavirus? Mail het openredactie@volkskrant.nl, onder vermelding ‘Keulemans’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden