ColumnBert Wagendorp

De FinCEN-files zorgen voor angstzweet op het hoofdkantoor en buikloop bij de ceo

Roman Abramovitsj, gefortuneerd Russisch oligarch, vriend van president Poetin en eigenaar van voetbalclub Chelsea, bankiert bij de Nederlandse bank ING. Daar is niets op tegen, ING heeft vestigingen in veertig landen en iedere klant die zich meldt is hartelijk welkom – als ze hun kapitaal maar onder de staart van de oranje leeuw deponeren.

Dat is ook meteen het probleem in een notendop.

Onderzoeksjournalisten – in Nederland van Trouw en Het Financieele Dagblad en van het onderzoeksplatform Investico – kregen staatsgeheimen in handen van de Amerikaanse financiële inlichtingendienst FinCEN. Uit de FinCEN-files blijkt dat Abramovitsj via ING ruim een miljard euro aan verdachte transacties heeft gedaan om de herkomst van geld te verdonkeremanen en het wit te wassen.

Abramovitsj maakt deel uit van een internationaal gezelschap van oplichters op grote schaal, die met behulp van dubieuze banken honderden miljarden over de aardbol schuiven, met ernstige maatschappelijke gevolgen.

Het is altijd smullen als er weer eens een schat aan geheime data naar een nieuwsgierig medium is gelekt – in dit geval naar het Amerikaanse Buzzfeed, dat de informatie verder verspreidde. Via het Internationaal Consortium voor Onderzoeksjournalistiek (icij.org) kwam het materiaal ook in Nederland terecht.

Het digitale lekken levert bijna altijd journalistiek spektakel op, zoals in 2015, toen de ‘Panama Papers’ naar buiten kwamen. De FinCEN-files zorgen wereldwijd voor angstzweet in de hoofdkantoren van tientallen banken en voor buikloop bij hun ceo’s.

Voor ING wordt het opnieuw een pijnlijke kwestie die veel geld gaat kosten – de beurskoers dook meteen na de eerste onthullingen al flink naar beneden. In 2018 kocht de bank vervolging voor het financieel faciliteren van criminaliteit bij het OM af voor 775 miljoen euro. De imagoschade was stevig, ING heette opeens de ‘huisbank van criminelen’. In 2012 kreeg ING in de VS 500 miljoen euro boete wegens het ontduiken van economische sancties.

Kennelijk is het voor banken ingewikkeld om te voorkomen dat ze door criminelen en witwassers worden gebruikt. Behalve ING kregen in het recente verleden ook de halve staatsbank ABN Amro, Rabobank en zelfs de brave groene bank Triodos waarschuwingen en in sommige gevallen boetes omdat ze niet bleken te weten – of misschien liever niet wílden weten – met wie ze in zee gingen.

De reden is zuinigheid: controle kost veel geld. Bovendien schrikt het klanten af. Banken zijn niet per definitie amoreel, maar van integriteit kun je niet vreten en de winst gaat voor. Ze beloven telkens oprecht beterschap, tot ze na de volgende affaire wéér beterschap beloven – en intussen alweer bezig zijn met nieuwe vuile transacties.

Minister van Financiën Wopke Hoekstra nam daar gisteren vast een voorschot op. ‘We gaan de komende maanden en jaren meer ellende uit het verleden aantreffen ten aanzien van witwassen.’ Dat weten we dan alvast. Het belooft voor Hoekstra wel meer geld in de boetepot.

Laat op de dinsdagmiddag bracht Trouw het volgende bommetje tot ontploffing: ING heeft mogelijk opnieuw Amerikaanse sancties ontweken, door in 2014 45 miljoen dollar over te maken naar een dochter van een Russische staatsbank. Hopelijk heeft het hoofdkantoor in Amsterdam Zuid-Oost voldoende gereserveerd voor nieuwe boetes, want de Amerikanen houden niet van sanctiebrekers en al helemaal niet als het recidive betreft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden