Column Stephan Sanders

De factor arbeid vreet het laatste stukje weg dat je vroeger wel betitelde als privé

Omdat de meeste volwassen mensen veel meer en langer werken dan dat ze seks hebben, is het niet verwonderlijk dat een nieuwe liefde eerder wordt gevonden op kantoor dan in de slaapkamer. Je kan natuurlijk ook op goed geluk online gaan daten. De werkende mens, die student-af is en meteen ook veel minder in cafe’s komt waar de medemens zich laat versieren, kan ook een keuze maken die op het eerste gezicht betrouwbaarder lijkt. Het is fair om de twee dingen die we het meest doen op een dag als volgt samen te vatten: werken en slapen. In slapende toestand zijn er de dromen, wellicht heel romantische, maar bij het wakker worden blijkt er geen geliefde naast je te liggen, maar een wolk in broek (zie: Vladimir Majakovski).

Men mag er vanuit gaan dat mensen niet slapend werken, en tussen de bedrijven door zijn er korte ontmoetingen bij de koffie, lunchpauzes, en ook officiële gelegenheden om elkaar wat langer te kunnen aanstaren en aan elkaars stemmen te wennen: ze heten vergaderingen.

De nieuwe date, die later misschien de nieuwe geliefde wordt, is zogezien minder een gok, als zo iemand niet in het wild wordt gevonden maar op het werk. Want de collega heeft weer andere collega’s die ook de jouwe zijn: een beetje als vroeger, toen mensen referenties opgaven of, in het geval van een huwelijk, hun voorouderlijke geslachtslijnen binnenstebuiten moesten keren.

Zelf kreeg ik toen ik jong was van mijn moeder de raad mee: ‘Don’t mess around in your own circle’, wat nogal ingewikkeld was, want ik woonde in Twente, in een klein dorp, waar ‘je eigen kring’ zowat iedereen omvatte die je kende.

Dat gaat allemaal gemakkelijker in een grote stad, maar dat mensen via het werk op elkaar verliefd worden: tsja, soms is ‘your own circle’ de meest geschikte vijver om in te vissen.

In de Volkskrant stond het verhaal van Steve Easterbrook, ceo van McDonald’s (52, gescheiden), die ontslagen werd omdat hij een verhouding was begonnen met een even volwassen collega. Die collega zal wel iets minder ‘hoog’ zijn geweest, want Easterbrook was de hoogste baas. Aha, machtsongelijkheid. Bepalender was dat McDonald’s een zogenoemde gedragscode kent, waarin het medewerkers verboden wordt een relatie aan te gaan ‘met directe en indirecte ondergeschikten’. Die code had Easterbrook zelf ondertekend, dus hij kon ook alleen maar ‘instemmen’ met zijn ontslag.

Wat mij het meest treft aan deze zaak, is hoezeer de politieke, burgerlijke rechten van een individu worden ingeperkt door het werk. Ik wil best aannemen dat zo’n hoogste baas heel veel uren maakt per week, maar daarmee is hij nog geen burger-af. Kan het werk bepalen wat je in je persoonlijke sfeer doet? Ik neem nu even aan dat de geliefden professioneel waren, dus niet vrijen onder het bureau etc.

Zo vreet de factor arbeid het laatste stukje weg dat je vroeger wel betitelde als privé. Al die mensen die geacht worden om 22.00 uur met hun eeuwige mobiele werk nog telefoontjes aan te nemen, snel die spreadsheet te bekijken. Het is vast logisch dat McDonald’s in de toekomst zelf naar nieuwe partners voor haar medewerkers gaat zoeken: terug naar het gearrangeerde huwelijk.

Hier heeft een bedrijfsideologie het voor het zeggen over het hele menselijke leven. Het is altijd huiveringwekkend wanneer ideologie een rol gaat spelen in relaties en liefde. Lang geleden werkte ik in de Verenigde Staten, en woonde daar samen met een blonde, Nederlandse man. Dat laatste viel niet in goede aarde bij het zwarte genootschap van docenten en hoogleraren dat mij ongevraagd omarmd had. Ik was iemand die deed aan ‘white dating’, toch een teken van, ja wat? Regressie, verraad, ‘obsessie met witheid’?

Al weer lang ben ik met een Surinaamse man die een stuk donkerder is dan ik. Het is ook nog een mooie man, dus als hij complimentjes krijgt, begin ik ook een beetje te stralen. Maar het venijnigste zijn de complimenten, die ík krijg: dat het zo goed is dat we samen zijn, dat ik nu eens niet voor ‘wit’ heb gekozen, dat we ook ideologisch helemaal kloppen.

Ideologie verhoudt zich tot privé als politiek tot tang en varken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden