Opinie

De EU kweekt zelf economische vluchtelingen

De EU zal moeten inzien dat haar economisch beleid 'economische' vluchtelingen blijft kweken.

Een groep asielzoekers komt met een bus aan bij de Zeelandhallen. Beeld anp

Europa selecteert vluchtelingen. De vluchteling die in zijn land van herkomst aantoonbaar wordt vervolgd in verband met zijn (etnische) afkomst, politieke- of geloofsovertuiging en direct gevaar loopt, is in Europa welkom.

Vreemdelingen met een meer economisch belang worden gezien als 'gelukzoekers' en deze ziet het Westen dan ook het liefst weer zo snel mogelijk vertrekken. Maar is dit wel zo fair gezien het economisch beleid dat Europa zelf voert ten koste van andere bevolkingsgroepen?

De EU heeft een belangrijke rol binnen de wereldhandel. De EU neemt als grootste exporteur van goederen en diensten ter wereld en als 's werelds grootste bron van directe buitenlandse investeringen een leidinggevende positie in op de wereldmarkt.

De EU is niet alleen een van de grootste exporteurs en investeerders, maar is daarbij ook de belangrijkste handelspartner van veel landen wereldwijd.

Protectionisme

Waar de EU ook mee is verweven, is de tegenhanger van de vrije handel: het protectionisme. Voorbeelden van protectionistische maatregelen zijn heffing van invoerrechten, importquota en (export)subsidies. Hiermee worden buitenlandse concurrenten buiten de deur gehouden zodat de eigen industrie kan groeien. Ook dwarsboomt het Europees protectionisme de ontwikkeling van een duurzame energie- en arbeidsmarkt. De EU miskent hiermee de rol die zij heeft in de voortdurende onderontwikkeling en armoede van de armste landen en in de gebrekkige toegang tot de Europese markt.

De EU zegt mensenrechten centraal te stellen in haar overeenkomsten met landen buiten de Unie. Vraagtekens kunnen echter worden gesteld bij handelsverdragen met bepaalde landen. Overeenkomsten hebben vaak een clausule waarin staat dat mensenrechten van cruciaal belang zijn voor de relatie tussen de partijen.

In de praktijk blijken het vaak loze woorden en weegt het economisch voordeel voor de EU op dat moment zwaarder dan het ondernemen van enige actie. Voor veel mensen uit dit soort landen betekent het dan ook dat niets anders rest dan vluchten.

Betere levensstandaard

Europa kijkt vol angst en afgrijzen naar deze 'economische' vluchtelingen. Zij zijn immers niet gevlucht om politieke redenen, maar om elders een betere levensstandaard te vinden. In de praktijk blijkt het onderscheid tussen politieke en economische vluchtelingen echter moeilijk te maken. Vaak blijkt dat het vluchtmotief een combinatie is van politiek geweld en moeilijke leefomstandigheden.

De reactie van de EU op de toestroom van vluchtelingen is dan ook dat het steeds weer de bewaking aan de buitengrenzen verscherpt. Hierbij wordt onder meer samenwerking gezocht met derde landen in de vorm van zogenoemde mobiliteitspartnerschappen en de terugname-overeenkomsten.

Zowel de EU als het derde land hebben belangen bij deze partnerschapsovereenkomsten. De EU heeft er belang bij dat het derde land zich verplicht tot het terugnemen van illegale vluchtelingen en tot bescherming van de buitengrenzen van de EU.

Asielzoekerscentrum Ter Apel. Beeld anp

Mensenrechtenbeleid

Het derde land heeft er belang bij, omdat de EU de afgifte van visa voor de burgers van dat land versoepeld en/of een vrijhandelsakkoord met de EU in het vooruitzicht stelt. Het probleem is dat deze derde landen meestal geen verdragspartij bij het Vluchtelingenverdrag zijn, met allerlei mensenrechtelijke wantoestanden voor de vluchteling tot gevolg.

De EU zal moeten inzien dat haar economisch beleid 'economische' vluchtelingen blijft kweken. Het op een eerlijkere manier openstellen van haar interne markt voor landen buiten de Unie zal de levensstandaard van mensen daar verhogen.

Daarbij zal ook het bieden van toegang tot de Europese arbeidsmarkt bewerkstelligen dat vluchtelingen geen oneigenlijk gebruik meer maken van het Vluchtelingenverdrag.

Daarnaast dient de Unie kritischer te kijken naar het mensenrechtenbeleid van landen buiten de Unie waarmee het een handelsverdrag afsluit. Door vervolgens woord bij daad te voegen bij het schenden van mensenrechten door deze landen, kan de EU corrupte regimes dwingen tot democratisering en het verbeteren van mensenrechten en levensstandaard.

Dit alles vraagt van de EU wel om een economische opoffering. Is Europa hiertoe bereid? Zijn wij, als consument, hiertoe bereid? Het hermetisch gesloten houden van de buitengrenzen en de muren van Fort Europa nog hoger bouwen om op die manier vluchtelingen buiten de deur te houden, is een ontkenning van de realiteit van de vluchtelingenproblematiek en mensenrechtelijk niet te verantwoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.