De KwestiePeter de Waard

De enige partij die van het nieuwe pensioenstelsel beter wordt, zijn de werkgevers

De naam Willem Drees is uit de herijkte canon van de vaderlandse geschiedenis gehaald, net nu de oudedagsvoorziening waar zijn naam het symbool van is (‘trekken van Drees’) de gemoederen zo verhit.

Het huidige collectieve pensioensysteem – volgens buitenstaanders het beste ter wereld – gaat in de prullenmand ten faveure van een nieuw stelsel dat nog complexer is en mogelijk tot meer in plaats van minder boosheid zal leiden. Minister Koolmees van Pensioenzaken, zoals hij in Den Haag wordt genoemd, heeft zich daarmee ontpopt als een voetbalcoach die het hele team, dat al decennialang de Champions League wint, op de transferlijst zet.

De enige partij die van het nieuwe plan beter wordt, zijn de werkgevers. Die hoeven in de toekomst niet meer bij te storten als er tekorten dreigen, zoals in betere tijden nog wel werd gedaan. De fondsen zelf hebben geen verplichting meer een bepaald pensioen te garanderen – zeg: 70 procent van het middelloon.

Dat lukt nu al enige tijd niet meer door de dalende rente. Maar in het nieuwe systeem, zonder de vermaledijde dekkingsgraden, is die doelstelling definitief van de baan. De even alarmerende als rituele krantenkoppen ‘Korting dreigt voor pensioenen’ verdwijnen. Het pensioen is op voorhand afhankelijk van de grillen van de financiële markten.

Het nieuwe stelsel is collectief noch individueel. Het is een beetje van alle twee. Er is een persoonlijk potje maar ook een collectieve regeling. Of het persoonlijk potje is in een keurslijf gegoten. De premie blijft verplicht, deelnemers kunnen er niets uithalen en de beleggingen worden centraal geregeld. 

Voor het begrijpen van het huidige Nederlandse pensioenstelsel is een academische opleiding econometrie al een minimum vereiste. Maar het nieuwe hybride stelsel is alleen nog te doorgronden voor een deelnemer aan de wiskunde olympiade. Dat de FNV-leden in totale verwarring zijn is logisch. Zij moeten oordelen over iets waar de gevolgen onvoorspelbaar van zijn.

Uiteraard zijn er aanpassingen nodig van het pensioenstelsel nu de rentes blijvend dalen, de arbeidsmarkt flexibiliseert en iedereen langer leeft. Maar daar is een mouw aan te passen door de mensen gemiddeld wat langer te laten werken – zeg iedereen met pensioen na 45 gewerkte jaren – en de uitkeringen te nivelleren. Beter zou zijn het hele kapitaaldekkingstelsel op te doeken en gewoon voor een omslagstelsel te kiezen, waarbij ingehouden premie tegelijkertijd weer wordt uitgegeven aan de uitkeringsgerechtigden. 

 Al in 1927 noemde de accountant en sociaal-democraat Thédore Limperg jr. een kapitaaldekkingsstelsel als oudedagsvoorziening inefficiënt, onrechtvaardig en ongewenst. Welvaart verdelen tussen de huidige generaties is al moeilijk, laat staan welvaart verdelen tussen verschillende generaties.

Wat de FNV-leden ook besluiten, het nieuwe kabinet zal opnieuw een minister voor Pensioenzaken nodig hebben. Wouter Koolmees haalt met zijn plan de canon niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden