Opinie

De Egyptische behandeling van vluchtelingen is onaanvaardbaar

Egypte werkt Syrische vluchtelingen het land uit en waar Europa vluchtelingen opvangt, beschiet Egypte hun bootjes. Ook Nederland is daar indirect bij betrokken. Dat moet ophouden.

Twee Syrische vluchtelingen in Alexandrië. Beeld epa

Waar de Europese Unie bij wijzen van gedachtenoefening gespeeld heeft met het idee om boten in Noord-Afrikaanse havens te vernietigen, is er inmiddels een land aan de - vanuit Europa bekeken - overkant van de Middellandse Zee dat daar daadwerkelijk werk van maakt.

De Egyptische marine heeft inmiddels meer dan eens het vuur geopend op scheepjes die de lange reis naar het veilig geachte Europa ondernamen. Zo schoot die op 30 augustus op een boot vol met Eritreëers en Somaliërs. Twee vrouwen vonden de dood. Middle East Eye rapporteerde op 21 augustus de dood van het achtjarig vluchtelingetje Safa Ibrahim Hassan. De kustwacht beweerde dat vanaf de boot waar Safa zich op bevond geschoten werd, iets wat later door de opvarenden stellig werd ontkend.


Verschrikkelijke gebeurtenissen

Amnesty International heeft meerdere schietincidenten met noodlottige afloop gedocumenteerd waaronder dat op 17 september 2013 waar een Palestijnse en Syrische vluchteling gedood werden toen de Egyptische kustwacht het vuur op hun bootje opende.

Dat deze verschrikkelijke gebeurtenissen de Europese voorpagina's niet haalden zal alles te maken hebben met de inmiddels weer prima relaties tussen het land van de Farao's en de meeste landen van de Europese Unie.

De weer met ouderwets hoge percentages gekozen president Sisi, 96,1 procent, is een bondgenoot die veel meer te prefereren valt boven zijn moslimbroeder voorganger Mohammed Morsi, die overigens met Europese percentages gekozen was, 51,7 procent net zoveel als de Franse president Hollande indertijd.

Morsi werd gewantrouwd, zette de deur open voor Hamas, ging op bezoek in Iran en werd zeer gewantrouwd door een andere trouwe Europese bondgenoot, Saoedi-Arabië. Gelukkig greep het leger onder de krachtige hand van de latere president Sisi in, en the rest is history.

En ook president Sisi laat zich van zijn beste kant zien. Waar Europa inmiddels honderdduizenden Syriërs heeft opgenomen stelde Sisi in een toespraak op 13 september dat Egypte inmiddels meer dan 500 duizend Syriërs gastvrij onthaald heeft, hoewel dat er volgens de Verenigde Naties 140 duizend zijn. Niet in kampen, nee zo ongastvrij is Egypte niet, de Syriërs hebben overal in Egypte onderdak gevonden bij 'de mensen', zonder 'mediashows' aldus de president.


Radeloos

Ditzelfde argument werd onlangs ook al gehoord toen Saoedi-Arabië en de Golfstaten zich verdedigden tegen de kritiek dat zij geen vluchtelingen uit Syrië opnamen: ze beweerden er samen drie miljoen 'in stilte' te herbergen.

Inmiddels lijken er bij elkaar opgeteld meer Syriërs, vluchtelingen of niet, in de wereld te zijn dan er ooit waren. De waarheid is evenwel een heel andere. De Egyptische pers heeft - in golven - de pik op de Syriërs, beschouwt ze als aanhangers van de vroegere president Morsi: ze kregen namelijk vaak hulp van islamitische weldadigheidsorganisaties die onder Morsi bloeiden.

Vonden Syriërs in het begin nog vrij gemakkelijk werk, na de coup tegen Morsi doen werkgevers ineens heel moeilijk over werkvergunningen met als resultaat dat veel Syriërs hun baan verloren. Radeloos proberen ze uit de val te komen die het Noord-Afrikaanse land nu eenmaal is: het is lastig de grenzen over land te overschrijden, en waar kom je dan terecht? In Libië, ook niet direct een paradijs. En de weg over zee naar Europa is aanzienlijk langer dan die vanuit Libië of Tunesië.

Beschieten van vluchtelingen

Om terug te komen op de eerder genoemde schietincidenten, de Egyptische overheid stelt zich op het standpunt dat haar marine en kustverdediging alert moeten zijn op terroristen die het Egyptische vasteland, met name de Sinaï, een broeinest van moslimextremisten, zouden willen betreden via de zee dan wel het willen verlaten. En inderdaad zijn er incidenten geweest waarbij terroristen van Bayt al- Maqdis, zeg maar het Egyptische filiaal van IS en Al Qaida betrokken zijn geweest.

Deze incidenten zijn geen onderdeel geworden van de Europese publieke mindset als het gaat om de problematiek van vluchtelingen in het Midden-Oosten. Ook de Europese regeringen hebben we er niet of nauwelijks over gehoord. Dat dat te verklaren valt uit de 'verbeterde' verhoudingen tussen Europa en Egypte moge duidelijk zijn.

Maar er is nog een reden, die de headlines ook al niet haalde. Een niet nader genoemd Nederlands bedrijf mag voor ruim 34 miljoen euro aan wapenmateriaal, het zou gaan om radarsystemen, aan de Egyptische marine leveren. Het materiaal wordt met vier korvetten geleverd die het Franse bedrijf DCNS voor Egypte bouwt. Dit alles om de zeeën rond Egypte beter te beschermen tegen de terroristen. Daar kan toch niets tegen zijn?

En we willen de handelsbelangen toch ook niet schaden? Maar inmiddels legitimeert Europa zo het beschieten van vluchtelingen, iets wat het Avondland vanzelfsprekend zelf nooit zou doen maar nu wel faciliteert, ook een Nederlands bedrijf.

Jan Jaap de Ruiter is arabist en verbonden aan Tilburg University
Rena Netjes is arabiste en publiciste

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.