COLUMNLisa Bouyeure

De een z’n dood is de ander z’n content

Mijn eerste keer op de shockwebsite Rotten.com kan ik me nog levendig herinneren, vooral omdat het meteen ook de laatste keer was. Het werkwoord ‘computeren’ werd nog zonder ironie gebruikt en de door mijn ouders opgelegde internetlimiet van een uur per week verdeelde ik over The Hampster Dance en chatboxen waar mannen met nicknames als Bassoa naar mijn cupmaat informeerden (65AA). Op een dag zat er een vriendinnetje naast me dat iets van een oudere buurjongen had gehoord, en voor we het wisten keken we met grote ogen naar treinsuïcides, gehavende lichamen op autopsietafels en in afwezigheid schitterende ledematen en basale fatsoensnormen. Net waar je zin in hebt op die leeftijd.

De website is al jaren offline, maar de inhoud is doorgesijpeld naar alle uithoeken van het internet. Dashcam-compilaties van zware auto-ongelukken hebben op YouTube miljoenen views en een ongezellige zoekterm als ‘mutilated body’ levert in 0,58 seconden 12,6 miljoen Google-resultaten op. Tel daar een enorme hoeveelheid ramptoeristen met smartphones bij op, die hun morbide fascinatie vermommen als burgerjournalistiek, en je krijgt situaties waarbij omstanders schaamteloos staan te filmen hoe iemand zijn laatste adem uitblaast. Leuk voor op de socials, weer eens wat anders dan kattenplaatjes.

Op internet zijn ­volop beelden te vinden van mensen die met hun smartphone een ongeluk of misdrijf hebben vastgelegd. Inmiddels ligt er een wetsvoorstel om dit soort praktijken strafbaar te maken. Beeld ANP

Strafrechtelijk is er nog maar weinig tegen dit soort praktijken te beginnen. Twee jaar geleden werden er weliswaar 25 mensen beboet nadat ze een dodelijk ongeluk op de A58 hadden vastgelegd, maar het enige te beboeten vergrijp was dat ze daarbij voor gevaarlijke verkeerssituaties hadden gezorgd. Deze week dienden het CDA, de PvdA en GroenLinks daarom een wetsvoorstel in om het online delen van dergelijke foto’s en filmpjes in de toekomst strafbaar te maken: maximaal een jaar de gevangenis in of een boete van 21.750 euro. De initiatiefnemers wijzen op de privacy van slachtoffers, maar ook op situaties waarin beelden van een misdrijf of ongeluk al op internet circuleerden voordat de families op de hoogte waren gebracht.

Zoals wel vaker zijn de internetmores ons wetboek voorbijgesneld, dus lijkt het me een uitstekend idee om het een en ander recht te trekken. Andermans overleden dierbaren zijn geen entertainment en eerdere bewustwordingscampagnes (‘Niet filmen maar helpen!’) hebben weinig uitgehaald. 

Toch is het ook ingewikkeld, nu de wereld net op zijn kop is gezet door een video van een stervende zwarte man. Als de dood van George Floyd niet was gefilmd door een omstander, zou er ook geen ophef zijn geweest op sociale media en al helemaal geen massale protestgolf zijn ontstaan. En zo zijn er meer gevallen denkbaar waarbij het delen van gruwelijkheden het ramptoerisme overstijgt. Wat is dus, zoals in het wetsvoorstel staat, ‘een gerechtvaardigd doel’ om beelden wel openbaar te maken? En wie bepaalt dat?

Voor YouTube-gebruikers als Jesse zal de wet hoe dan ook een tegenslag zijn. ‘Is het raar dat ik hoopte hier een link te vinden naar het filmpje?’, vroeg hij onder een nieuwsvideo over een verongelukte tiener. ‘Nog even verder zoeken dan, ben wel benieuwd namelijk.’ Wellicht zal hij zich straks moeten behelpen met horrorfilms, documentaires over seriemoordenaars en true-crimepodcasts, waarmee nette mensen al tijden hun innerlijke ramptoerist tevreden weten te houden. En anders is er altijd nog het jaar 2020. Rotten.com was er kinderspel bij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden