commentaareconomische maatregelen coronacrisis

De economische steun is nodig, maar wellicht ook onbetaalbaar

Het indrukwekkende pakket steunmaatregelen gaat heel veel geld kosten.

De ministers Eric Wiebes (Economische Zaken), Wopke Hoekstra (Financiën) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) tijdens een persconferentie over de steunmaatregelen voor bedrijven in coronacrisis.Beeld Freek van den Bergh

Het kabinet treft een pakket ongekende en onorthodoxe maatregelen om de Nederlandse economie en de werkgelegenheid overeind te houden. De ministers Wiebes, Koolmees en Hoekstra hebben in korte tijd met een verheugende voortvarendheid een steunpakket in elkaar gezet dat op het eerste gezicht uitblinkt in eenvoud, waardoor ondernemend Nederland hopelijk snel kan worden geholpen. De maatregelen strekken zich uit van de kleine zzp’er tot het grootbedrijf. Iedereen krijgt op maat gemaakte steun.

Dat is hard nodig, want de opgave waarvoor dit kabinet staat is veel groter dan die waarvoor de toenmalig minister van Financiën Wouter Bos stond in 2008. Toen was alleen sprake van een financiële crisis, die uiteindelijk kon worden beëindigd door ruimhartige steun aan de banken. Nu storten niet alleen de beurzen in – omdat er opnieuw een financieel kaartenhuis is gebouwd, maar kampt de economie tegelijkertijd met een ongeëvenaarde vraaguitval. Door alle lockdowns en reisverboden lopen de bestedingen wereldwijd razendsnel terug. 

Natuurlijk is nog steeds te hopen dat de vraaguitval tijdelijk is, dat we vanaf april weer langzaam kunnen terugkeren naar ons normale leven en dat ook de beurskoersen weer zullen opkrabbelen. Op dit moment is het echter waarschijnlijker dat de crisis langer gaat duren en dat de economie dus meer schade zal oplopen, zeker als de koersdalingen de reële economie gaan beïnvloeden door lagere pensioenen en dalende huizenprijzen.

Whatever it takes, zei ECB-president Mario Draghi in 2012. Hij zou alles doen om de eurocrisis te bestrijden. Sindsdien is de economie wonderbaarlijk hersteld. Whatever it takes, is ook nu het devies. Minister Koolmees beloofde dat het kabinet ‘alles op alles’ zou zetten. Minister Hoekstra zei dat er geen maximum is aan de steun.

Althans: de eerste drie maanden. Als de crisis langer duurt, loopt de rekening ongetwijfeld veel te hoog op. ‘In dat geval moeten we de bakens verzetten’, zei Hoekstra, zonder uit te leggen wat hij daarmee bedoelde. Duidelijk is dat de rekening veel hoger zal worden dan de rekening die Wouter Bos uiteindelijk moest betalen.

Het Nederlands bedrijfsleven zet jaarlijks zo’n 1.600 miljard euro om. Bij een vraaguitval van 20 procent bedraagt de schade ruim 300 miljard. Als die schade grotendeels op de overheid wordt verhaald, wordt de steun al snel onbetaalbaar, ook voor een overheid die de afgelopen jaren zeer zuinig is geweest en een begrotingsoverschot heeft.

Andere landen trekken nog onconventionelere maatregelen uit de kast. Hongkong gaf al zijn inwoners eerder al 10 duizend dollar (1.200 euro), de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin deelt waarschijnlijk 1.000 dollar uit. Nederland laat de steun nog steeds via het bedrijfsleven lopen. In 2008 duurde het vier jaar voordat Europa durfde wat de VS al in 2008 deed – vrijwel onbeperkt geld bij drukken om de economie overeind te houden – nu moeten we sneller schakelen.

Alleen als het virus veel sneller uit ons leven verdwijnt dan nu wordt verwacht, zal het huidige pakket voldoende zijn. Mocht de economie na drie maanden nog steeds voor een groot deel stil liggen, dan komt het kabinet voor de moeilijke keuze te staan om of het begrotingstekort en de staatsschuld oneindig te laten oplopen of zich alsnog neer te leggen bij een diepe recessie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden