ColumnArnon Grunberg

De dwarsdenker is zo populair dat er een Boekenweekthema aan gewijd is

Tijdens de opening van het Multatuli-jaar noemde de lieve koning Multatuli een vrijdenker, een dwarsdenker. Ja, ik vind de koning lief en om in de geest van Multatuli te blijven: wie hem niet lief vindt, is zelf níét lief. Waarmee ik de weerzin die Multatuli tegen het koningshuis kon voelen niet wil verbloemen, maar we leven in andere tijden.

De dwarsdenker is zo populair dat het thema van de Boekenweek ‘Rebellen en dwarsdenkers’ is.

De reëel bestaande dwarsdenker echter is een figuur die eigen onwetendheid verbloemt als dwarsheid. De onwetendheid over de traditie van het denken en de onwil om je in die traditie te verdiepen heeft vooral met luiheid te maken.

Iemand als Höcke uit Thüringen zou ook een dwarsdenker kunnen worden genoemd; dat een Duitse rechter bepaalde dat men Höcke fascist mag noemen, illustreert dat het fascisme ooit begon als een groepje dwarsdenkers. We weten hoe het eindigde.

Ik zat in het Italiaanse restaurant Pascarella in Berlijn met wat mensen, onder wie een goede vriendin die vertelde dat ze recentelijk in Frankrijk een geliefde had gevonden. Ze had me geschreven: ‘Het is geen groot drama, geen wilde romantiek, eigenlijk gewoon liefde met taalkundige grenzen.’ De Fransman sprak alleen Frans, haar Frans was beperkt maar haar uitspraak was prachtig. Ze hadden elkaar ontmoet in een restaurant in een dorpje in de Dordogne. Hij maakte replica’s van werktuigen uit de steentijd en dat deed hij zo te horen met liefde.

Zelf zou hij zich niet als een dwarsdenker beschouwen, toch had zijn beroepskeuze iets rebels, op zijn minst iets ongewoons.

De rebel in het kapitalisme is als een ober. Zijn rebellie is zijn charme waarmee hij een goede fooi probeert binnen te halen. Men herkent de rebel aan de slaafse houding waarmee hij complimenten voor zijn rebellie incasseert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden