Column

De duurzame rechter

Jonathan van het Reve
De zonnepanelen op het dak van de Amsterdam RAI. Beeld anp
De zonnepanelen op het dak van de Amsterdam RAI.Beeld anp

We hebben een nieuw klimaatbeleid. Het is bedacht door de stichting Urgenda en bekrachtigd door de rechtbank in Den Haag. Ons kabinet, democratisch tot stand gekomen, was al van plan om de uitstoot van broeikasgassen enigszins te beperken, maar de rechtbank eist méér: de komende vijf jaar minstens 25 procent besparing ten opzichte van 1990. Linkse partijen juichen dit 'historische' vonnis toe, en ook de Volkskrant is blij, getuige de voorpagina van woensdag: 'Rechter straft laks klimaatbeleid af.'

De vraag is alleen: wat is 'laks', en wie gaat daarover?

Dat duurzaamheid de toekomst heeft, ontkent vrijwel niemand. De voorraad gas en olie is beperkt, de aarde warmt op door het broeikaseffect. Maar de meningen zijn wel degelijk verdeeld over de vraag hoeveel uitstoot we op korte termijn moeten besparen. Want duurzaamheid is mooi, maar het kost ook geld. Windmolens zijn bijvoorbeeld erg duur, en dat geld kan dus niet worden besteed aan zorg of onderwijs.

Wat gepresenteerd wordt als een neutraal vonnis in het algemeen belang, is dus wel degelijk een subjectieve, politieke afweging. De rechtbank stelt heel nobel dat de Nederlandse staat verplicht is om zijn burgers te beschermen, en dat klopt. Maar het vonnis gaat een stuk verder: het bepaalt de manier waaróp de staat ons moet beschermen. Niet met straaljagers, fietshelmen of hogere dijken, maar met biomassa en zonnepanelen.

Een politieke keuze dus. En een symbolische bovendien: doordat wij een klein land zijn, zal het nieuwe klimaatbeleid van de Haagse rechtbank geen meetbaar effect op de wereldwijde temperatuur- of zeespiegelstijging hebben. Niet in Bangladesh, niet in Nederland, nergens. Ons aandeel is gewoon te klein. Er zijn allerlei prima argumenten voor duurzaamheid, daar gaat het niet om. Maar de bewering dat juist dit beleid effectief - laat staan noodzakelijk - is om het Nederlandse volk te beschermen, is gewoon onjuist.

De Haagse rechtbank weet dat, maar vindt het geen probleem. In het vonnis staat domweg dat alle beetjes helpen, en bovendien: 'Nederland zou als geïndustrialiseerd land hierin voorop moeten lopen.' Dat is lekker makkelijk: het juridische argument - de zorgplicht van de overheid voor de burger - gaat niet helemaal op, en dus glijdt de rechtbank snel in een ander spoor, namelijk dat wij een internationale voorbeeldfunctie moeten hebben. Een superleuke opvatting, maar is dat aan de rechter?

Sinds deze week heeft het piepkleine milieu-clubje Urgenda dus meer invloed dan Greenpeace en GroenLinks bij elkaar. Sterker nog: het hele parlement staat tot 2020 buitenspel. Veel mensen vinden dat prima, omdat dit vonnis ze goed uitkomt. Maar wat als het de volgende keer een réchts clubje is dat het Nederlandse volk wil redden, en toevallig een ambitieuze rechter treft die het 'lakse asielbeleid' wil afstraffen? Ik voorspel dat de scheiding der machten dan opeens weer heilig is.

Jonathan van het Reve op Twitter: @JvhReve

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden