Opinie treinverkeer

De drukte op het spoor kan anders, veiliger en beter

Er is terecht veel aandacht voor geluids- en aard­bevingsoverlast, maar vergeet die bij het spoor niet.

Een goederentrein met aardgas condensaat gaat over de overweg van de Rensumaborg.

‘Een bevinkje’. Zo noemde minister Wiebes onlangs een van de zwaarste bevingen in Groningen ooit. Al maakte hij later zijn excuses, de ­terechte publieke verontwaardiging over de nalatige houding van het ­kabinet bij de afhandeling van de bevingsschade in Groningen is gebleven. Ook de uitbreiding van lucht­haven Lelystad stond de afgelopen ­periode flink in de schijnwerpers. Hier vanwege de sterk toenemende geluidsoverlast.

Wat echter minder vaak aandacht krijgt, is het feit dat ­bijna 270 duizend Nederlanders in andere steden en dorpen in Nederland dagelijks te kampen hebben met ernstige geluids- en trillingsoverlast. Dat is een direct gevolg van de toenemende drukte op het spoor. Een grote zorg voor bewoners langs het Nederlandse spoor.

Goederenvervoer

Trillings- en geluidoverlast wordt vooral veroorzaakt door het toenemende goederenvervoer. Uit onderzoek van RIVM blijkt dat dit leidt tot ernstige hinder en slaapverstoring. Wat ook opvalt in dit onderzoek is dat mensen die binnen 300 meter van het spoor wonen meer medicijnen gebruiken voor hart, bloedvaten en hogere bloeddruk, alsmede meer slaap- en kalmeringsmiddelen. De Wereldgezondheidsorganisatie spreekt zelfs van een ‘volksgezondheidsprobleem’.

Het levert daarnaast ook veel materiële schade op. Langs de trajecten waar de zwaarder en langer wordende goederentreinen steeds ­harder en frequenter rijden, ontstaan scheuren en verzakkingen in de nabijgelegen huizen. En dan gaat het nog niet eens over de risico’s van ketelwagens met gevaarlijke stoffen dwars door steden en dorpen.

Het kabinet doet hier te weinig aan. Bestaande wetgeving beschermt onvoldoende tegen de gevolgen van ­geluidsoverlast en de risico’s van incidenten. Voor trillingen is er überhaupt geen wetgeving waarin grenswaarden zijn vastgelegd. Daarnaast ontbreekt het aan geld voor maatregelen. En dat terwijl enorme spoorprojecten, zoals een Zuidwestboog bij Meteren-Boxtel, wel gefinancierd kunnen worden en dus letterlijk doordenderen.

Op papier

We begrijpen dat er een oplossing nodig is voor de toenemende drukte op het spoor en dat het stimuleren van vervoer van goederen per spoor als duurzaam alternatief belangrijk is voor de economie en het klimaat. Maar het kan anders, veiliger en beter.

Ten eerste is het noodzakelijk dat er eigentijdse wetgeving komt voor ­geluidshinder. De huidige wet gaat uit van gemiddelde geluidsniveaus berekend over een etmaal. Dat zijn ingewikkelde rekenmethodes die op papier werken, maar geen recht doen aan de praktijk.

We zagen het eerder gebeuren bij de geluidsberekeningen rondom Schiphol en Lelystad. De wet houdt geen rekening met piekgeluid en booggeluid van langsrazende goederentreinen in de nacht. Ook hier dringt de parallel zich op met de luchthavens Schiphol en Lelystad. Zo adviseerde de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) onlangs om hinderbeperking te realiseren door middel van minder nachtvluchten. Een initiatief dat op voorspraak van D66 op brede steun kon rekenen vanuit de Tweede Kamer.

Ten tweede moet er wetgeving ­komen op het gebied van trillingen. Er zijn geen duidelijke normen of meetmethoden en voor schadeafhandeling ontbreekt het aan afspraken en financiering. In een recente tv-uitzending van De Monitor erkennen ook ProRail en goederenvervoerders dat dit hard nodig is.

Spreiding

Ten derde is het zaak om minder goederen- en giftreinen te laten rijden door bewoond gebied via betere spreiding. Reserveer het bestaande spoor door steden en dorpen voor het groeiende personenvervoer, benut de Betuweroute beter en investeer in speciale spoortrajecten voor vervoer van goederen en gevaarlijke stoffen. Staatssecretaris Van Veldhoven voelt hier niet voor, maar wil experimenteren met langzamer rijden in de nacht. Dat is te prijzen, maar de resultaten zijn nog onzeker. Want wil dit effectief zijn, dan moeten treinen minimaal 30 kilometer per uur minder hard rijden dan nu. Dat is onrealistisch, want slecht voor de concurrentiepositie en creëert een waterbed­effect naar minder duurzame vormen van transport.

De bal ligt bij de politiek. Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de veiligheid op en om het spoor. Het is aan de Kamer om ­bovenstaande maatregelen voor te stellen, uit respect voor de omwonenden, zoals dat nu ook eindelijk ­gebeurt in ­Groningen en rondom Schiphol en Lelystad.

Casper Rupert, namens 31 actie- en bewonersgroepen langs het spoor in Nederland

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden