Column Aleid Truijens

De druk voor studenten kan omlaag, de eisen niet

. Beeld .

Het gaat niet goed met veel studenten in het hoger onderwijs. Dat zegt het ISO, het Interstedelijk Studentenoverleg. Niet echt een objectieve partij, maar wel serieus te nemen. Studenten melden liever dat het top gaat dan dat ze de zeurpiet uithangen. 

Het ISO ‘luidt de noodklok’: de stress onder studenten is akelig hoog; velen hebben last van prestatiedruk, depressie of burn-outklachten. De wachtlijsten bij de studentpsychologen zijn lang. Wat een somber verhaal. Studeren zou toch ‘de mooiste tijd van je leven’ moeten zijn? Eindelijk verlost van bemoeizuchtige ouders, elke avond lekker uitgaan, zuipen en zorgeloos seks hebben. Soms even bikkelen voor een tentamen. Er is veel veranderd in de laatste eeuwen, maar dit bleef de essentie van het studentenleven. 

Wat is er gebeurd? Die klok beiert al een tijdje. Al sinds 2012 lezen we geregeld over alarmerende stress onder studenten. Sinds de afschaffing van de basisbeurs en de komst van een ‘bindend studieadvies’ bij sommige studies is die stress volgens onderzoekers toegenomen. Minister Ingrid van Engelshoven kent die onderzoeken, maar ze vindt ze te divers van opzet  – daarin heeft ze gelijk – en laat het RIVM eind 2020 een groot onderzoek doen naar de omvang en oorzaken van het probleem. 

Het ISO wil niet wachten tot 2021 en heeft de uitkomsten van achttien recente onderzoeken samengevoegd in één bondig rapport. Dat is interessant, want de afzonderlijke studies verschillen in omvang en aanpak, zijn regionaal of behandelen deelonderwerpen, maar samen benaderen ze wellicht de werkelijkheid. 

De tabel ‘gewogen gemiddelden’ van alle onderzoeken laat zien dat 70 procent van de studenten grote prestatiedruk ervaart, 55 procent last heeft van te veel stress en 53 procent van burn-outklachten, 15 procent risico op een burn-out loopt, en 12 procent risico op suïcide. 

Ik schrik nogal van dit rijtje. Natuurlijk kun je je bij deze cijfers van alles afvragen. Of ze hoger zijn dan bij andere categorieën jongeren bijvoorbeeld, hoger dan twintig jaar geleden, of hoger dan in andere landen. En waar moeten we de oorzaken zoeken? In de studie, de opvoeding, het beleid, de tijdgeest?

Je kunt ook zeggen: een lichte mate van ongeluk hoort bij volwassen worden. Ik herinner me mijn studiejaren niet als een geweldige tijd. Het voorwenden dat je een bruisend leven had, het verplichte zuipen en versieren, kostte veel energie. Vrienden maken en ‘leuk’ en aantrekkelijk zijn was een dagtaak. 

Die inspanning zal er, nu levens te kijk staan in de etalages van de sociale media, niet minder op zijn geworden. En dan had ik, die eindeloos mocht studeren met geld toe, beslist geen last van studiedruk. Maar ik kende termen als burn-out en prestatiedruk evenmin, dat scheelt. Nu zijn alle jongeren vertrouwd met diagnostische labels en zich hyperbewust van hun psychische toestand.  

Ik ben benieuwd naar dat RIVM-onderzoek. Ik kan me voorstellen dat stress onder jongeren toeneemt. Vanaf de kleutertijd onderwerpen we leerlingen aan toetsing en selectie, met zo nu en dan een keiharde valbijl. Ouders maken hun kinderen al vroeg duidelijk dat ze heel bijzonder zijn en dat falen geen optie is. Dat geeft druk. 

In het hoger onderwijs kan de druk echt wat omlaag. De inrichting van het onderwijs, het betalen van collegegeld en uitbetaling van studiebeurzen – alles zou flexibeler kunnen. Waarom die schoolse eenvormigheid en dat gejaag? Studenten die langer over hun studie doen kosten niet meer tijd van docenten. Bied meer vrijheid, laat studenten hun studietijd zelf inrichten. Maar verlaag de eisen niet. Natuurlijk niet. Een beetje stressen af en toe mag best.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden