CommentaarRaoul du Pré

De doorrekening is zeker niet heilig maar hij komt toch weer heel goed van pas

Politiek is kiezen in schaarste. Wie dat wegdenkt maakt de politiek net iets te vrijblijvend.

Verkiezingsbord in Sommelsdijk. Beeld Arie Kievit
Verkiezingsbord in Sommelsdijk.Beeld Arie Kievit

Zoals alle instituten kampt ook het Centraal Planbureau in deze eeuw met groeiend cynisme. Het bureau is in de ogen van velen een belangrijke factor in de eeuwige fixatie van de Nederlandse politiek op de cijfers tot achter de komma. Durft een partijleider eindelijk eens groot te dromen, komt het CPB vertellen dat die droom dan wel betaald zal moeten worden door de belastingbetaler. Of door zijn kinderen. Daar zit geen politicus op te wachten.

Bij de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s is dat effect het sterkst. Liefhebbers van politieke verbeelding zien de bui alweer hangen: nu de cijfers van 2021 er sinds maandag zijn, moeten we vrezen dat alle deelnemers aan het volgende lijsttrekkersdebat ze uit hun hoofd gaan leren om elkaar live op tv de maat te nemen over 0,3 procent koopkrachtverschil in 2024. ‘Maar bij u is de werkgelegenheid 0,4 procent lager!’ Ook een groeiend aantal politici voelt zich daar in toenemende mate ongemakkelijk bij. Zelfs een klassieke bestuurderspartij als het CDA speelde daarom al met de gedachte om de doorrekening maar te schrappen.

En toch is het goed dat de meeste partijen het hoofd weer op het hakblok hebben durven leggen. Politiek is keuzes maken in schaarste. Voor wie de schaarste wegdenkt wordt het leven een stuk makkelijker maar ook meteen een stuk vrijblijvender. Het CPB legt dat haarfijn bloot.

En niet alleen op detailniveau. Ook voor de komma valt er heel wat te kiezen. Hoewel er ook dit keer weer een duidelijke politieke mode is waaraan vrijwel niemand zich onttrekt (het minimumloon omhoog, grote bedrijven moeten meer belasting betalen, begrotingsdiscipline is even niet zo belangrijk) maakt het voor de schatkist, de belastingen en de sociale zekerheid echt heel veel uit of of de SP of de VVD dominant wordt in de volgende regering. Om maar twee uitersten te noemen. En ook de kiezer die in het stemhokje ernst wil maken met de beperking van de CO2-uitstoot, heeft heel wat manoeuvreerruimte tussen GroenLinks en het CDA in.

De doorrekening voorkomt bovenal dat partijen goede sier maken met plannen die ze niet kunnen financieren. Het is alleen al daarom een schat aan informatie waarop de partijen nu kunnen worden aangesproken. Dat wil nog niet zeggen dat de programma’s die niet zijn doorgerekend minder waard zijn, maar enige achterdocht is wel gepast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden