Media inSyrië

De donkere realiteit achter de komkommertijd wordt de Syrische lezer zorgvuldig onthouden

Beeld uit executievideo's die in handen zijn van The Guardian. Beeld the guardian
Beeld uit executievideo's die in handen zijn van The Guardian.Beeld the guardian

Het regime van Assad kondigde plotseling een amnestieregeling aan. Dat lijkt veel op een afleidingsmanoeuvre voor opgedoken beelden van moordpartijen door zijn leger in 2013, verspreid via de Britse krant The Guardian.

Jenne Jan Holtland

Het Syrische staatspersbureau zet graag mensen in het zonnetje. Eind april verscheen een bericht online over een 25-jarige vrouw uit Damascus die een publiekswedstrijd had gewonnen ter gelegenheid van de ‘Wereldwijde Dag voor Intellectueel Eigendom.’ Ze had een apparaat ontwikkeld dat verlamde mensen kon helpen opnieuw te leren lopen.

Tot zover de feestelijke mededelingen van staatspersbureau Sana.

Afgaande op dat bureau waren er die woensdag geen grote nieuwsgebeurtenissen. De doorsnee Syriër hoefde niet te weten dat The Guardian diezelfde ochtend videobeelden naar buiten had gebracht van standrechtelijke executies verricht door de shabiha, een moorddadige militie van president Bashar al-Assad. Op de beelden, opgenomen in april 2013, is te zien hoe tientallen mannen in de voorstad Tadamon geblinddoekt in een massagraf worden geduwd, waarna ze met kogels worden doorzeefd. Vervolgens worden de lichamen in brand gestoken. Het gaat om het eerste videobewijs van dergelijke executies sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011.

Dit alles werd de Syrische lezer dus zorgvuldig onthouden. De enige verwijzing naar een donkere realiteit achter het komkommernieuws bestond eruit dat de prijswinnares de uitvinding had gedaan om haar zusje te helpen, gewond geraakt in de ‘terroristische oorlog’.

Dat The Guardian de beelden uit Tadamon nu naar buiten kon brengen, heeft alles te maken met het jarenlange spitwerk van twee onderzoekers verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ze kregen de filmpjes in handen via een Syrische activist in Frankrijk en identificeerden de schutter als een majoor uit afdeling 227 van ’s lands militaire inlichtingendienst. Eén van de onderzoekers, Annsar Shahhoud, maakte op Facebook een nepprofiel aan en deed zich voor als een devote Assad-aanhanger. Ze benaderde tientallen militaire kopstukken uit Assads kringen, onder wie de majoor. Hij vertelde haar: ‘Ik ben trots op wat ik gedaan heb.’

Beeld uit een executievideo.  Beeld the guardian
Beeld uit een executievideo.Beeld the guardian

Sommige Syriërs zagen plots, na jaren van onzekerheid, hun eigen familieleden op beeld. De in Dubai gehuisveste oppositiezender Orient sprak de ouders van Wasim Siyam, een Palestijn uit een nabijgelegen Syrisch vluchtelingenkamp. ‘Ik bekeek de video één, twee, drie keer’, aldus diens vader. ‘Toen zag ik dat een van de mannen op een opvallende manier rende; dat was mijn zoon.’

Intussen had het Assad-regime in de gauwigheid bekendgemaakt dat een onbekend aantal gevangenen (‘terroristen’) amnestie zou krijgen en op bussen zou worden gezet. Dit was niets minder dan een ‘mijlpaal’ in de Syrische geschiedenis, jubelde Al Manar, het officiële kanaal van Assads belangrijkste bondgenoot in Libanon, terreurbeweging Hezbollah. In Damascus togen duizenden mensen naar het busstation, hopend hun geliefden na al die jaren terug te zien (mensenrechtengroepen schatten dat slechts 250 mensen daadwerkelijk vrijkwamen).

Volgens schrijver Omar Kaddour, levend in ballingschap, was het allemaal bedoeld om de aandacht af te leiden van de executies. ‘Een pardonregeling versterkt het idee van zijn overwinning. Burgers worden eraan herinnerd dat Assad de sterke man aan de knoppen is, de man die in zijn eentje kan beslissen over het lot van honderdduizenden gevangenen’, noteerde Kaddour in een column op oppositiewebsite Al Modon.

Beide gebeurtenissen, het bloedbad en de amnestie, komen voor doorsnee-Syriërs op hetzelfde neer: een herbeleving van hun trauma, aldus journaliste Lina Sinjab in The National, een krant die in Abu Dhabi verschijnt. Ze vertelt over een man die na de amnestieverklaring naar een gevangenissen was gegaan, op zoek naar zijn zes vermiste kinderen. ‘Ik had er zes,’ had hij geroepen: ‘Geef me er ten minste eentje terug. Maakt niet uit wie.’

Jenne Jan Holtland is correspondent in Beiroet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden