CommentaarPeter Giesen

De coronawet is geen inperking van de democratie, maar juist een uitbreiding ervan

Demonstranten voerden in augustus actie tegen de coronamaatregelen op het Malieveld.Beeld ANP

Tot nu toe voerden kabinet en veiligheidsregio’s beleid op basis van noodverordeningen waarover parlement en gemeenteraden niets te zeggen hadden.

Onder het mom van de coronacrisis perken regeringen de democratie in, stelde de Amerikaanse denktank Freedom House in een onlangs verschenen rapport. De voorbeelden die Freedom House gaf komen vooral uit Azië en Afrika, maar volgens sommigen wordt ook de Nederlandse democratie bedreigd.

‘Een vrije val richting politiestaat’, zo werd de coronawet van het kabinet omschreven in een petitie die door 25 duizend Nederlanders werd ondertekend. Op internet ontaardt een maatschappelijk debat al snel in de uitwisseling van hyperbolen, maar het kabinet maakte zich in juni ook kwetsbaar met zijn oorspronkelijke voorstel voor een coronawet. Dat stuitte op grote bezwaren bij de Tweede Kamer, de Raad van State en staatsrechtgeleerden. Algemeen vonden de critici dat het kabinet zich te veel macht toeëigende en de democratische controle onvoldoende was gewaarborgd.

Minister De Jonge van Volksgezondheid speelde andermaal geen gelukkige rol. Hij wilde de wet al op 1 juli laten ingaan, waardoor de Kamer zich onder druk gezet voelde. Het is typerend voor de manier waarop De Jonge opereert in de coronacrisis: haastig, overoptimistisch, met te weinig aandacht voor detail en uitvoering.

Uiteindelijk werd het wetsvoorstel pas op woensdag 7 oktober in de Kamer behandeld. Door tal van amendementen is het voorstel veel evenwichtiger geworden. De democratische controle is beter geregeld doordat de Kamer coronamaatregelen vooraf kan beoordelen. Alleen in acute noodsituaties heeft het kabinet de mogelijkheid om onmiddellijk in te grijpen. Daarnaast zijn zware middelen als ‘handhaven achter de voordeur’ uit de wet verdwenen.

Bedacht moet worden dat deze coronawet geen inperking van de democratie is, maar juist een uitbreiding ervan. Tot nu toe voerden kabinet en veiligheidsregio’s beleid op basis van noodverordeningen waarover parlement en gemeenteraden niets te zeggen hadden.

Voor spookbeelden over een politiestaat is dan ook geen enkele aanleiding. Vergeleken met de meeste andere landen aarzelt Nederland met het opleggen van verplichtingen. Volgens een dinsdag verschenen peiling vindt tweederde van de burgers juist dat het kabinet niet streng genoeg is.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden