ColumnBert Wagendorp

De coronawet: daadkracht is het kabinet in de bol geslagen

De Raad van State, de hoogste bestuursrechter van het land, komt waarschijnlijk deze week met een advies over de ‘Tijdelijke wet maatregelen covid-19’. Die moet de noodverordeningen vervangen die zijn ingesteld om de verspreiding van het virus tegen te gaan en wordt de facto het wettelijke kader voor de anderhalvemetersamenleving. De tijdelijke wet geeft het kabinet de mogelijkheid maatregelen te nemen zónder goedkeuring door het parlement of raadpleging van de Raad van State. Hij blijft in elk geval een jaar geldig – met de mogelijkheid van verlenging.

Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht in Leiden, is de aanvoerder van het verzet tegen de wet. Die gaat volgens hem in tegen de Grondwet, onze bescherming tegen willekeur en machtsmisbruik van de overheid. Volgens Voermans zou invoering van de wet de ‘democratische en rechtstatelijke normen en uitgangspunten over hoe we regels stellen met voeten treden.’ Dat past, zegt Voermans, niet in een democratische rechtsstaat.

Hij is niet de enige opposant. Hij wordt gesteund door andere staatsrechtdeskundigen en ook de Nationale Ombudsman, de Raad voor de Rechtsspraak, de Nederlandse Orde van Advocaten en oppositiepartijen hebben – op z’n minst – grote twijfels. Ook binnen de regeringspartijen D66 en CU zijn ze niet bepaald enthousiast.

De wet zou ingaan tegen in de Grondwet verankerde rechten – recht op privacy, eerbiediging van het privé-leven en het familie- en gezinsleven, recht op demonstratie, vrijheid van vergadering. Minister van Justitie Ferd ‘Juno’ Grapperhaus probeert de wet er zo snel mogelijk doorheen te jassen, alsof hij ook wel in de gaten heeft dat het een gevaarlijke, vrijheidsbeperkende en onverantwoordelijke wet is en hij de burger voor een voldongen feit wil stellen. Over twee weken zou de wet van kracht moeten worden. Premier Rutte is al vaak geprezen voor zijn coronabeleid. Maar met dit ontwerp voor een coronastaat lijkt ferme daadkracht zijn kabinet in de bol te zijn geslagen.

Invoering van een wettelijk gereguleerde anderhalvemetersamenleving wekt de indruk dat social distancing de oplossing van het probleem is en dus is gelegitimeerd. Maar dat staat helemaal niet vast. Eerder verklaarde Rutte dat we varen in de mist – en dat is nog steeds zo, ondanks de snel toenemende kennis over het virus. De wet maatregelen covid-19 is gebaseerd op twijfel, onwetendheid en onbewezen aannames. En op angst van de beleidsmakers.

De drukte op Hemelvaartsdag en tijdens de racismedemonstraties in Amsterdam en andere steden hebben niet tot de voorspelde nieuwe brandhaarden geleid. De discussie of besmetting buiten eigenlijk wel mogelijk is, is nog gaande: we weten het niet. Dat het hier een nationale wet betreft en we maar moeten afwachten hoe het elders wordt geregeld, is ook een zwakke kant ervan.

De nieuwe wet gaat nóg meer schade aanrichten aan de economie, de cultuur, de horeca en – meer in het algemeen – de levensvreugde van de Nederlander. Die moet straks een vliegticket kopen om zich legaal in de anderhalvemetercirkel van een medeburger te mogen begeven – dat hebben de luchtvaartlobbyisten in het kabinet toch maar mooi voor elkaar gekregen. De wet regelt, volgens de marketingterminologie van de beleidsmakers, het ‘Nieuwe Normaal’. Maar nieuw is niet per se normaal, het kan ook heel goed het Nieuwe Abnormaal betreffen.

Die wet is draconisch, ondemocratisch en onvoldoende onderbouwd. Hij moet worden tegengehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden