ColumnTeun van de Keuken

De coronacrisis is een diepe politiek-ideologische crisis

Is de coronacrisis ook een politieke crisis? Ja, natuurlijk. Vreemde vraag. Waarom ik hem dan toch stel? Omdat ik Roderik van Grieken van het Nederlands Debat Instituut in het onvolprezen politieke radioprogramma WNL Haagse Lobby zo ongeveer het tegendeel hoorde beweren: ‘Waarschijnlijk hebben we in maart nog steeds corona als grootste crisis en dat is natuurlijk niet echt een politiek-ideologische crisis. Als de economische crisis volledig is ingedaald, dán krijg je wel echt een economisch debat.’ Dat is flauwekul, maar dat moeten we Roderik niet kwalijk nemen. Dat hij verstand heeft van debatteren, wil natuurlijk niet zeggen dat hij ook enig benul heeft van politiek. Laat staan van ideologie.

Uiteraard is het debat belangrijk in de politiek. Het is een middel anderen te overtuigen van je standpunt. Samen met speechen, folderen en onderhandelen hoort het tot de belangrijkste gereedschappen van politici. Maar het is niet de politiek zelf. Politiek gaat over ideeën en idealen en de manier waarop die verwezenlijkt kunnen worden. Over belangen. En hoewel professionele Binnenhof-watchers vaak lijken te denken van wel, gaat het in de politiek niet in de eerste plaats om een wedstrijd met winnaars en verliezers. Misschien dat Roderik daarom de mist in gaat: hij snapt heel goed wat de ene politicus een vakman maakt die zijn ambacht tot in de puntjes beheerst en de ander tot een stumper, maar dat is vooral het spel. Ideologie is andere koek.

Waarom is de coronacrisis dan juist zo diep politiek-ideologisch? Daarvoor moeten we niet kijken naar de crisis nu, maar naar het politieke beleid dat ervoor heeft gezorgd dat we niet optimaal op deze ramp waren voorbereid. Neem de ic’s. Omdat die vollopen, moeten we ons nu allemaal aan vervelende maatregelen houden. Maar is het niet vreemd dat die o zo belangrijke ziekenhuisafdelingen bij één zuchtje – nou vooruit, zucht- tegenslag al zo volstromen? Dat komt door de politiek-ideologische keuze in de afgelopen jaren om de zorg zo efficiënt mogelijk in te richten. In ziekenhuizen mocht geen bed te veel staan, geen verpleegkundige een minuutje niks te doen hebben en moesten patiënten na een operatie zo snel mogelijk weer naar huis. Anders werd er geld verspild. Maar ook in de afgelopen jaren ben ik voor de televisie regelmatig op Spoedeisende Hulp-afdelingen geweest waar tijdelijk een patiëntenstop werd ingevoerd omdat alle bedden vol waren. Dat moest dus wel een keertje misgaan. En nu met deze pandemie gaat dat goed mis. We brengen onze patiënten naar Duitsland, waar ze kennelijk wel genoeg ic-bedden hebben.

Ander voorbeeld. Heel veel coronapatiënten die in het ziekenhuis liggen, lijden aan obesitas, een van de gevaarlijkste ziektes van deze tijd. Specialisten wijzen er al jaren op dat preventie en aanpak van deze slopende en dus ook dodelijke kwaal topprioriteit zouden moeten krijgen. Toch is daar door opeenvolgende kabinetten niet voldoende aan gedaan. Deels omdat preventie betuttelend zou zijn – daar houden liberalen niet van – en deels weer vanwege de kosten.

Corona had met geen enkel beleid voorkomen kunnen worden, maar we hadden er wel beter op voorbereid kunnen zijn. Dat daarvoor niet is gekozen is een politiek-ideologische keuze. Ook voor ons valt er in maart iets te kiezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden