Column

De controleurs van de macht brengen niet het coronavirus, maar zichzelf om zeep

null Beeld
Daniela Hooghiemstra

Als Kamerleden op een dag terugblikken op de coronacrisis, zullen ze wel vinden dat het aan hen in ieder geval niet gelegen heeft.

Nooit eerder waren ze zo actief. Tussen maart en september van dit jaar dienden ze meer dan tweeduizend moties in, een verdubbeling van het aantal in diezelfde periode in 2017. Zeg niet dat zij niet waarschuwden, nalieten te wijzen op wat er te veel, te weinig, te vaak, te zelden, niet genoeg, te laat en te vroeg wel of niet gedaan is.

Wat president Macron in Frankrijk een keer per jaar moet – zich verantwoorden voor de Assemblée – moeten Mark Rutte en Hugo de Jonge iedere twee weken. Niet tegenover vijf, zes of zeven, maar tegenover negentien fracties moeten zij zich verantwoorden, zodat je wel gek zal zijn niet bij voorbaat met een witte vlag te zwaaien. 2G discriminerend? Oke, laat dan maar.

Na de persconferentie worden de bewindslieden een etmaal in de Kamer ondervraagd, om daarna afgemat en klemgezet weer voort te strompelen. Een poging om bewegingsvrijheid in te dammen, is nog niet afgewend, of kritiek op gebrekkige bescherming van zwakkeren zwelt al aan; verontwaardiging over verhoging van ziektekostenpremies is nog niet geluwd, of een golf van woede over gebrekkige investeringen in de zorg komt alweer op.

Tip voor de formatie: creëer een apart ministerie voor het aanbieden van excuses aan iedereen.

Nee, je kunt niet beweren dat Kamerleden hun rol in deze crisis niet serieus nemen. Hun eigen gezondheid, las ik, dreigt onder hun niet aflatende inzet nu zelfs te bezwijken, zodat Kamervoorzitter Vera Bergkamp begonnen is met de opzet van een soort parlementaire verpleegafdeling, die ‘bedrijfsgeneeskundige zorg en psychologische bijstand’ moet bieden.

Maar terwijl de controleurs van de macht door eigen vuur het loodje leggen, lukt het na anderhalf jaar nog steeds niet om de vijand, het coronavirus, op een min of meer consistente manier te bestrijden. De wetenschap is ‘leidend’, maar de boosterprik laat op zich wachten, privacy en keuzevrijheid worden in alle beleidsmaatregelen centraal gesteld, en toch is er op dit moment geen ander land in Europa met meer vrijheidsbeperkende maatregelen dan Nederland.

Met de intentie het ‘samen’ te doen, is de noodzaak van vaccinatie tot maatschappelijk taboe verklaard, met als gevolg dat veel mensen inmiddels staan te popelen de weigeraars onder dwang, desnoods eigenhandig, een spuit toe te dienen. Terwijl woorden als gelijkheid, inspraak en transparantie op ieders lippen liggen, neigen degenen die iets voor elkaar willen krijgen, steeds vaker naar buitenparlementaire middelen.

Gefrustreerd over het vastgelopen besluitvormingsproces ontdekten milieuactivisten eerder al de rechtbank als vehikel om zonder democratisch trammelant je zin te krijgen. Maar wie die rechtsgang te langdradig vindt, kan ook via ‘cancelling’ zijn doel bereiken. Dat lukt meestal al binnen een paar dagen en vaak met verbluffend resultaat. Zoals vorige week, toen zalf-, wenskaarten en matrassenfabrikanten excuses wisten los te krijgen van Maxime Meiland voor het feit dat haar moeder burkadraagsters met pinguïns had vergeleken. Zo weet nu iedereen dat dit verboden is, zonder dat er een wet aan te pas heeft hoeven komen.

Toen vorige week de omikronvariant van het virus opdook, riep de hoofdredacteur van deze krant, Pieter Klok, op tot de aanstelling van ‘commissarissen met vergaande volmachten’ die ‘buiten de bestaande beslisstructuren om’ het virus moeten bestrijden. Ik brak me het hoofd over de vraag hoe je in een land dat wordt geregeerd door negentien partijen met fijnmazige wensenlijstjes, die het negen maanden na de verkiezingen nog niet gelukt is een regering te vormen, aan vergaande volmachten kunt komen. Maar ik kwam op niets anders dan een staatsgreep uit.

Een democratie die de allerindividueelste emotie van iedere burger in alle vezels van haar bestuur tot uitdrukking wil brengen, moet op een dag wel vluchten voor zichzelf. Door zijn geflirt met het fascisme weet Thierry Baudet iedereen steeds weer geweldig te shockeren, maar als het gaat om het afbreken van democratische structuren, doet de bal volgens mij zelf het werk.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden