ColumnSheila Sitalsing

De constante factor van arbeidsmigranten is dat ze tijdelijk werk doen waar in Nederland de neus voor wordt opgehaald

Op pagina 4 van het onderzoek dat Emile Roemer, voormalig SP-leider, deed naar de schandalige uitbuiting van Roemenen, Polen en Spanjaarden die hierheen trekken om voor ons asperges te steken of varkens over de kling te jagen, staat een gek zinnetje: ‘Het uitgangspunt [..] is dat we arbeidsmigranten moeten behandelen als gelijkwaardige en volwaardige deelnemers aan onze samenleving.’

De optimist denkt dat gelijkwaardigheid en volwaardigheid per definitie het uitgangspunt zijn van de boven ons gestelden. Dat dit valt onder ‘doe normaal’. Dat het vanzelfsprekend is dat de politiek medeverantwoordelijken in dit land zich te pletter schamen omdat er nog steeds mensen in Nederland werken die door vunzige opdrachtgevers met z’n tienen op een bovenwoning in het Laakkwartier worden gepropt – huur van een matras: 100 euro per week, want ze spreken zelden Nederlands dus je kan ze veel wijs proberen te maken.

Roemer kent zijn pappenheimers en denkt: ik schrijf dat van die volwaardigheid nog even op. Daarom noemt hij ook allerlei redenen van economische en financiële aard om mensen netjes te behandelen (uitbuiting is oneerlijke concurrentie voor werkgevers die wel fatsoensnormen hanteren, wijk en woningwaarde gaan achteruit wanneer zeventien arbeidsmigranten worden opgehokt in een driepersoonsflat), want na een leven lang in de politiek weet hij dat je er met morele argumenten alleen niet komt.

Arbeidsmigranten zijn in de loop der geschiedenis overal vandaan gekomen, tegenwoordig komen ze dankzij het vrije verkeer van personen in de Europese Unie vooral uit Centraal- en Zuid-Europa. Het zijn er ruim een half miljoen. De constante factor is dat ze tijdelijk werk doen waar in Nederland de neus voor wordt opgehaald. In rapporten heet dat ‘fysieke arbeid aan de onderkant van de loonschalen’. Zwaar en/of vies werk voor weinig geld dus, in kassen, op bouwsteigers en in distributiecentra van firma’s die ‘vandaag besteld, morgen in huis’ beloven.

Er zijn al jaren, wat heet: decennia, klachten over arbeidsomstandigheden, over verplicht hoge bedragen betalen voor werkschoenen, huur, gebruik van de wasmachine en transport naar het werk. Er zijn ook al jaren, wat heet: decennia, onderzoeken hiernaar. Uit de boekenkast viste ik De Blinde vlek van Nederland uit 1995 van onderzoeksjournalist Stella Braam; het ging toen al over ‘flexibele’ krachten aan wie nooit was verteld dat er een parallel universum is waarin cao’s bestaan.

Tijdens de eerste lockdown bleek dat de als cruciaal bestempelde ‘voedselketen’ niet alleen bestaat uit vakkenvullers bij de Plus, maar ook uit Roemenen die varkens moeten doodmaken terwijl ze dicht opeen staan in slecht geventileerde ruimtes. Ze gaan in volle busjes naar hun huis, een bungalow op een voormalig vakantiepark waar ze met z’n velen samenwonen. De een na de ander kreeg corona. Anderen raakten hun werk kwijt en daarmee ook hun huis en hun ziektekostenverzekering, want arbeidsmigranten hebben vaak een pakketdeal waarin alles bij elkaar zit.

Emile Roemer en zijn onderzoeksteam komen in het nieuwe rapport (dat ‘Geen Tweederangsburgers’ heet) met aanbevelingen om deze ‘Sociale Kwestie van de 21ste eeuw’, zoals Roemer het noemt, aan te pakken, maar nu echt.

Zoals meer plichten voor uitzendbureaus, omdat een substantieel deel van de tijdelijke arbeidsmigranten via uitzendbureaus hierheen worden gehaald. Meer zicht op wie er hierheen worden gehaald. Verhuurdersvergunningen. Het uit elkaar rafelen van de pakketdeals, waardoor een arbeidsmigrant niet dakloos is zodra het werk ophoudt. Meer toezicht, meer pakkans.

Meer overheid dus. Omdat het zonder soms uit de klauwen loopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden