Column

'De coffeeshop als ideaal, moeten wij dit wel willen?'

Ter bevordering van de gezondheid is géén wiet beter dan gereguleerde wiet, schrijft Martin Sommer.

Beeld anp

Op bezoek bij burgemeester Niederer van Roosendaal. Het doet hier Belgisch aan, met een kerk aan de Oude Markt en verder vooral restaurants en uitspanningen. Een tabakszaak met Marlboro aan de gevel en 'Roken is dodelijk'. Geen coffeeshops. Wel gehad, vertelt de burgemeester, vier stuks. In 2007 kwamen hier wekelijks twaalfduizend drugstoeristen, uit België en Frankrijk.

'Er werd gekannibaliseerd op de leefbaarheid, plassen, doorhandel, een unheimische sfeer. De overheid kon het publieke domein niet garanderen.' Twee jaar later waren ze allemaal gesloten. De processen met de eigenaren zijn tot de Raad van State gewonnen. Nu heeft Roosendaal een 'nulbeleid', de inwoners zijn tevreden. Burgemeester Niederer ziet kortom niets in het manifest van de collega's die de wietteelt willen 'reguleren' om een eind te maken aan de illegale achterdeur van de coffeeshops.

Nulbeleid
Niederer (VVD) is niet de enige. Collega Van Aartsen van Den Haag vindt het ook niks, Helmond evenmin, Den Bosch ook niet. Van de burgemeesters hebben er 35 getekend, dan blijven er nog een dikke 350 over die dat niet hebben gedaan. Tweederde van de gemeenten heeft een nulbeleid zoals in Roosendaal. De ondertekenaars hebben de overhand, omdat ze meer lawaai maken in de media, en dan hebben ze ook nog boegbeeld Bolkestein.

Rondom de coffeeshops heerst nog altijd veel mythologie, hartelijk ondersteund door de coffeeshophouders die er meer dan goed geld mee verdienen. In Nederland zou het drugsgebruik lager zijn dan elders, en de jongeren zouden er ook later mee beginnen. Dankzij de mooie coffeeshop. Allebei onzin, lees de laatste drugsmonitor van het Trimbos-instituut. Scholieren onder de 18 gebruiken hier dubbel zoveel als het Europees gemiddelde, ook al mogen ze officieel de coffeeshop niet in.

De sympathie voor het coffeeshopgebeuren is ook nog steeds verbonden met het progressieve levensgevoel. In dezelfde drugsmonitor kun je lezen dat de aanwezigheid van coffeeshops in gemeenten niet samenhangt met de lokale vraag naar cannabis, maar correleert met de samenstelling van de gemeenteraad. Initiatiefnemer Paul Depla (Heerlen) houdt vol dat het manifest niet politiek is. Maar Bolkestein of niet, coffeeshops zijn gewoon links en er zijn nogal wat burgemeesters die nu door hun progessieve raad geprest zijn om te ondertekenen. Burgemeester Niederer heeft geen linkse meerderheid, maar ook dan zou hij het weigeren - 'ik ben geen parafenboer', zegt hij.

Criminaliteit
Over één ding is iedereen het eens: de criminaliteit is gruwelijk uit de hand gelopen. Criminoloog Frank Bovenkerk had het onlangs in Brandpunt over een miljardenbusiness. Het water staat ons aan de lippen, schrijven de manifestanten, en dus moeten we de wietteelt reguleren, onder toezicht van de staat. Vervolgens is er een welles-nietesdiscussie ontstaan met minister Opstelten, die mordicus tegen is. Anders dan de ondertekenaars van het manifest meent de minister dat 80 procent bestemd is voor de export, dus wat haalt dat reguleren uit. En hij houdt staande dat wietteelt onder overheidstoezicht volgens de internationale verdragen niet mag, waartegen de burgemeesters wat hoogleraren hebben gemobiliseerd - voor elk standpunt is wel een expert te vinden.

60, 70 of 80 procent voor de export, wat maakt het uit? De productie is enorm. Anderhalve week geleden stond er een stuk in de NRC over Tilburg. Daar was een voormalig lid van een van de zestig (!) lokale drugsbendes aan het praten geslagen. Naar schatting gaat er in de wietteelt evenveel om als in de complete begroting van Tilburg, ruim een half miljard. De wietteelt zou de grootste werkgever van de stad zijn, waarna het spul hoofdzakelijk naar Turkije vertrekt. Weinig kans dat regulering daarvoor soelaas biedt. We moeten niet naïef zijn, zei tegenstander Van Aartsen met gevoel voor understatement.

Maar het belangrijkste lijkt niemand zich af te vragen, ook Opstelten niet. Moeten wij dit wel willen? Volksgezondheid, controle op de kwaliteit, staat bovenaan het lijstje van de manifestanten. Gezondheid doet het altijd goed. Maar ter bevordering van de gezondheid is géén wiet beter dan gereguleerde wiet. In het tegenwoordig bezongen Amerika, omdat in Colorado nu legaal en zéér beperkt wiet wordt verkocht, zijn ze steeds strenger op tabak. Donderdag stond in de krant dat een grote drugstore-keten stopt met tabak verkopen - roken is immers dodelijk. Ook alcohol is aan steeds strengere beperkingen onderhevig. Verruiming van de regels voor wiet is dus compleet tégen de gezondheidstrend. Krijgen we straks als compromis gevelteksten als 'Roken is dodelijk en wiet is ook niet best'?

Raar volk
De kernvraag is waarom de overheid het gebruik van wiet zou moeten faciliteren. Ooit zei een Franse ambassadeur: wat een raar volk zijn jullie, dat zijn vrijheidsideaal verbindt met een genotmiddel waar niemand beter van wordt. We zagen het eerder met de prostitutie. Dat zou een gewone, legale professie worden. Het idee deugde niet en tot vandaag worstelen de grote steden met de gevolgen, Utrecht voorop. Nu wil Utrecht met wat bravoure social clubs beginnen om wiet te verbouwen. Het geheugen is kort, ook bij de overheid.

Voorheen was de publieke zaak druk met de volksverheffing, beter onderwijs, gezonder wonen, een leesbibliotheek, alles om de arbeiders verder te helpen. Inmiddels een vergeten ambitie, maar wat is de boodschap als straks de busjes onder gemeentetoezicht de distributie van skunk en amnesia verzorgen? Mijn vraag is simpel: gaat burgemeester Depla zijn dochter naar de gemeentelijke coffeeshop sturen voor een paar gram, en neem zelf ook wat als je wilt?

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.

 
Ooit zei een Franse ambassadeur: wat een raar volk zijn jullie, dat zijn vrijheidsideaal verbindt met een genotmiddel waar niemand beter van wordt.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden