Column De kwestie

De claimcultuur en de juridisering van de samenleving ligt op de loer

Peter de Waard.

Jaarlijks wordt in Nederland 27miljard euro uitgegeven aan ziekenhuiszorg, 31 procent van de totale zorgkosten. Daarvan gaat nu 43 miljoen euro naar compensatie voor medische missers, zo bleek uit een begin deze week gepubliceerd onderzoek in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.

Dat is nog geen 0,2 procent. Of Nederlandse ziekenhuizen opereren bijna perfect, of het land kent geen claimcultuur. Omdat het eerste moeilijk is te geloven voor iemand die het oor te luisteren legt op een verjaardagspartijtje, moet het wel het laatste zijn.

Maar in plaats van dat kranten kopten ‘Kosten medische missers verwaarloosbaar’, schreven ze ‘Vervijfvoudiging schadeclaims in tien jaar’. In 2007 waren de ziekenhuizen er ten slotte maar 9 miljoen aan kwijt. Nu kunnen voor 43 miljoen heel wat pillen worden gekocht en moeten daar eigenlijk nog de premiekosten van medische aansprakelijkheidsverzekeringen bij worden opgeteld.

Maar in vergelijking tot de VS blijft het een laag bedrag. Goede internationale vergelijkingen zijn er niet. Amerikaanse ziekenhuizen keren jaarlijks tussen de 60- en 200miljard dollar uit als compensatie voor medische fouten. Van de totale Amerikaanse zorggelden gaat 10 procent (320 miljard dollar) naar gedupeerde patiënten, juristen en aansprakelijkheidsverzekeraars. Het Amerikaanse zorgsysteem is per persoon twee keer zo duur als het Nederlandse.

Medische misser

Twintig jaar geleden noemde minister Bram Peper van Binnenlandse Zaken overmatige juridisering van de samenleving ‘een van de grootste vraagstukken van dit tijdsgewricht’. Prompt spande hij daarop rechtszaken aan tegen kranten en accountants die hem ‘ten onrechte beschuldigden van gerommel met bonnetjes’.

Iemand die zich ten onrechte zwaar benadeeld voelt door het openbaar bestuur, de media, een bedrijf of een medische instelling, zal verhaal willen halen. Als bij een operatie om het klassieke voorbeeld te gebruiken door een medische misser het verkeerde been wordt geamputeerd, is een vergoeding van 1miljoen euro een doekje voor het bloeden.

Maar wat individueel rechtvaardig lijkt, kan maatschappelijk ontwrichtend zijn. Indien iedere fout moet worden afgekocht, loopt het systeem spaak. Dat geldt in de Amerikaanse zorg, waar artsen soms geen diagnoses meer durven te stellen of behandelingen willen doen. In de tijd dat autoriteit werd gerespecteerd vadertje staat, de paus, de rechter of de medisch specialist konden fouten en slordigheden nog gemakkelijk worden weggemoffeld. Nu wordt meteen ‘gesued’.

Het Nederlandse rechtssysteem is daardoor nog niet overbelast, zo blijkt uit het onderzoek onder ziekenhuizen. Voorlopig is het angstscenario van Peper niet bewaarheid.

Maar de claimcultuur en de juridisering van de samenleving ligt op de loer en kan in de toekomst zo overslaan van het aardbevingsgebied in Groningen naar de zorg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.