Opinie Postorderbedrijven

De burger wordt geacht zijn beste beentje voor te zetten, maar wordt links en rechts ingehaald door bedrijven wier businessmodel een heel andere filosofie uitstraalt

De overheid stimuleert de burger aardiger te zijn, maar het bedrijfsleven kan ook wel wat aansporing gebruiken, vindt Louise Koopman.

Pakketsorteercentrum van PostNL in Den Hoorn. Beeld Jiri Buller

In een tijd waarin burgers van alle kanten in opstand komen tegen een volgens hen onrechtvaardige of slecht presterende overheid – zie de gele hesjes en stemmers op Baudet en Geert Wilders – werd ik met geheel ander onrecht geconfronteerd.

Bezig met de afwikkeling van de nalatenschap van een dierbare die zich van het leven had beroofd, ontdekte ik dat hij maandelijks een ­lening aan een bekend postorder­bedrijf afloste. De maandelijkse afschrijving was dermate hoog, dat ik me afvroeg hoe hoog de lening was die hij was aangegaan.

Ik ging op onderzoek uit en kwam tot de ontdekking dat hij een schuld had van ongeveer 4.000 euro. Met een maandelijkse afbetaling van 90 euro ben je dan wel een tijdje ­bezig met afbetalen. En dat is waarschijnlijk precies de bedoeling, want met een rente van 14 procent over het geleende bedrag wil je je klant natuurlijk zo lang mogelijk laten ­lenen.

Met een verleidelijk ‘later betalen, maar u hebt het wel meteen in huis’ worden mensen overgehaald spullen aan te schaffen die ze in veel gevallen helemaal niet nodig hebben. Waarmee ze zich ernstig in de schulden steken, met slecht zicht op afbetaling ooit.

Dat kan postorderbedrijven niet zo veel schelen, want het levert geld op; hun businessmodel is erop gebaseerd. Natuurlijk staat er altijd een waarschuwing op de website: ‘Geld ­lenen kost geld.’ Maar die slogan wordt volledig ondergesneeuwd door kreten als ‘Gratis bezorging!’, ‘Nu besteld morgen in huis!’, ‘1+1 gratis!’

Wat bezielt een bedrijf om een businessmodel te baseren op deze twee pijlers: zoete beloften en een rentetarief op leningen van 14 procent? Het is allemaal legaal, het mag – 14 procent is, of is bijna, de wettelijk toegestane rente op leningen (ik ben geen financieel expert en vond verschillende informatie hierover).

Burgerschap

Terwijl er op burgers een dringend beroep wordt gedaan om op allerlei manieren verantwoordelijk burgerschap te betonen – geen troep op straat gooien, ‘Doe eens lief’, korter douchen, weinig vliegen, mantelzorgen, vrijwilligerswerk doen, meedoen in de participatiemaatschappij – zijn dit soort praktijken in het ­bedrijfsleven heel normaal. De burger wordt geacht zijn beste beentje voor te zetten, maar wordt links en rechts ingehaald door bedrijven wier businessmodel een heel andere filosofie uitstraalt.

Rouw is rauw, het verlies van een vriend die zelfmoord pleegde is hartverscheurend. Je hebt geen andere keus dan het te accepteren, maar wat het in het bijzonder zo hard maakt, is het beeld van zijn financiële situatie: een onontwarbaar net van financiële malaise met oneindig lang ­lopende schulden. Ik moet verder ­leven met het beeld van iemand die knel zat.

‘Alles voor de ultieme klantervaring’, lees ik op de website van zijn postorderbedrijf.

Dit was verre van een ultieme klantervaring.

Ik ga ervan uit dat een overheid niet doet aan burgertje pesten of uitknijpen. Er zijn zeker ongewenste verschijnselen en uitwassen van overheidsbeleid, er gaan dingen mis, maar in principe geloof ik dat de overheid het belang van de burger dient, dat dat in ieder geval haar doel is. Ik ben dan ook geen ‘geel hesje’. Wel vind ik het hoog tijd dat de overheid iets gaat doen tegen de wurggreep van postorder- en andere ­bedrijven die geld verdienen aan kwetsbare mensen.

Misschien kan er ook een campagne ‘doe eens lief’ voor het ­bedrijfsleven worden opgezet. Doe eens lief voor de klant. Lok ze niet met veel te mooi voorgestelde zaken, wees redelijk met rentetarieven. Licht voor. Wees eerlijk.

Nog beter zou zijn als de overheid paal en perk stelt aan de hoogte van de rente op leningen die dergelijke bedrijven mogen vragen en hamert op verantwoord ondernemerschap. Want ik vrees dat je met alleen een ‘Doe eens lief’-campagne voor het ­bedrijfsleven dit soort uitwassen niet oplost.   

Louise Koopman is redacteur, vertaler en auteur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden