Column Sheila Sitalsing

De Brexit is een viezig conflict om de volkswil waarin de waarheid allang is gesneuveld

Afgelopen zondagochtend, iets na zeven uur, waadde Boris Johnson de Golf van Biskaje in. Begeleid door een boot met gewapende Franse politie en kikvorsmannen trok de Britse premier bij wijze van ochtendgymnastiek een baantje om de Roche Ronde heen, de rots die voor de kust van Biarritz ligt – de Britse ambassadeur in Frankrijk zwom een eindje met hem op.

Dat meldden althans diverse media in de marge van de verslaggeving over de bijeenkomst van de G7. Johnson had achteraf zelf gezegd dat het zo was gegaan. Daarmee hoeft het niet noodzakelijkerwijs waar te zijn – het gaat tegenwoordig om zelfverkozen werkelijkheden en voor een goed verhaal is het voldoende dat de dingen zo gebeurd hadden kunnen zijn.

Hij hield er in elk geval een ietwat mysterieuze metafoor aan over: in de rots, die vanaf het strand een massief blok lijkt, blijkt een opening te zitten – een ruimte ‘waar je doorheen kunt zwemmen’, aldus de Britse premier in een gesprekje met een Britse journalist waar wél bewegend beeld van is. Waarmee Boris Johnson naar eigen zeggen had aangetoond dat zo’n rots ‘net de Europese Unie’ is: ‘Er is altijd een uitweg te vinden, alleen zul je daar nooit achter komen als je op het strand blijft zitten.’

Op woensdag was Johnson klaar met het uitgraven van zijn eigen ontsnappingsroute: na er diverse malen op gehint te hebben, heeft hij het voor elkaar gekregen dat het Britse parlement met reces wordt gestuurd tot vlak voor de afgesproken Brexitdatum van 31 oktober aanstaande. Dat is, zo las ik gisteren achtereenvolgens, ‘een coup’, ‘een zieke, cynische, wrede en gevaarlijke staatsgreep’, ‘een aanslag op de democratie’, ‘een oorlogsverklaring tegen de moeder aller parlementen’ en nog wat van die dingen.

Ik houd niet van lichtzinnig gebruik van het woord coup – meestal vloeit daar bloed bij, echt bloed, niet van dat metaforische, en komen er tragische toestanden uit voort die generatieslang doorwerken.

Dit zou ik eerder classificeren als een strijd om dé volkswil. Een viezig conflict, waarin de waarheid allang is gesneuveld, tussen de mensen die het referendum het hoogste orgaan in de democratie achten enerzijds en de mensen die de gekozen volksvertegenwoordiging een hogere status toekennen. Daar bestaan doorgaans formele afspraken over in een representatieve democratie, maar formele afspraken zijn iets van heel vroeger.

Dat is geen opvatting die exclusief aan sommige Britten is voorbehouden. Ook hier kun je geregeld mensen tegenkomen die een smeulende woede en een diepgeworteld wantrouwen hebben overgehouden aan de enkele keren dat we hier een referendum hadden, waarop de boven ons gestelden omstandig gingen uitleggen dat de mensen weliswaar ‘neen’ hadden gezegd maar eigenlijk ‘ja’ hadden bedoeld. Ook hier kun je geregeld mensen tegenkomen die claimen dat er één heldere volkswil bestaat die zij als enige verstaan. Ook hier kun je geregeld mensen tegenkomen die vinden dat we met een verdeeld en weifelend parlement óók niks opschieten.

Misschien wordt Boris Johnson naar huis gestuurd door het parlement zolang het nog niet met reces is. Misschien wordt hij dan opnieuw premier, maar dan met een rechtstreeks kiezersmandaat. Misschien wordt Jeremy Corbyn premier. Misschien komen ze erachter dat de vermeende doorgang door de Roche Ronde doodloopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden