OpinieThe Big Picture

De boodschap van Trump-kiezers: jullie waarheid is niet de onze

Toen de ­Britse prins Andrew (derde van links) betrokken raakte in het schandaal rond Jeffrey Epstein (achtergrond), zei Donald Trump (links) de prins niet te kennen.Beeld Getty

Liegen mag niet, toch doen we het allemaal weleens, wees eerlijk. Hou dit in uw achterhoofd, ik kom erop terug. Eerst Donald Trump, de opperleugenaar. Als hij in 1991 in scheiding ligt, belt een verslaggever hem. Ze krijgt iemand aan de lijn die zegt zijn woordvoerder te zijn, maar meteen weet ze: dit is Trump zelf die doet alsof hij iemand anders is! Het is een verbluffende en vermakelijke episode uit de Netflix-documentaire Trump: An American Dream. Hij ontkent later glashard.

Ook als president grossiert Trump in onwaarheden. Mensen met wie hij op de foto staat, zegt hij niet te kennen. Het gaat hem gemakkelijk af: liegen lijkt voor hem zoiets als ademen. Maar goed, dat is geen nieuws. Interessanter in dit verkiezingsjaar is de vraag waarom de Amerikanen die in 2016 op hem stemden en dat in november weer willen doen, niet worden afgeschrikt door zijn gedrag.

EO-journalist Tijs van den Brink reisde voor zijn programma God, Jesus, Trump! naar Amerika om uit te zoeken waarom conservatieve christenen Trump steunen, ook al doet hij veel van wat God verboden heeft. Tuurlijk, ze verwerpen zijn levensstijl, maar wat zwaarder weegt is dat hij conservatieve rechters benoemt in het Hooggerechtshof. Deze christenen mogen streng in de leer zijn, ze zijn als zoveel kiezers ook calculerend.

Daarnaast is er sprake van recalcitrantie. Trump-kiezers wonen op het platteland en in verarmde industriegebieden, zijn blank, laagopgeleid en sociaal-conservatief. Jarenlang werden zij genegeerd. In de ogen van de stedelijke elites waren ze achterlijk en irrelevant. Verkiezingen zouden voortaan beslecht worden door de groeiende Spaanstalige minderheid. Het woord nigger werd taboe verklaard, maar de term white trash (blank uitschot) mocht en mag. In 2016 volgde de opstand, Trump werd gekozen. De boodschap aan de gevestigde politiek en media was: jullie wereld, jullie werkelijkheid, jullie waarheid is niet de onze.

Dus als Trump in de fout gaat door Oekraïne via chantage te willen dwingen belastend materiaal over verkiezingsrivaal Joe Biden te verzamelen, wuiven zijn aanhangers dat weg. Zij vinden het belangrijker dat de Biden-familie wordt aangepakt als exponent van een corrupt Washington. Zoon Hunter Biden kreeg wel heel veel Oekraïens geld voor een adviseurschap in een land waarvan hij heel weinig wist. Zo schept de populistische kiezer een eigen werkelijkheid, een eigen weegschaal waarop Trumps misstappen en leugens tegen andere sentimenten worden afgewogen en gerelativeerd.

Is die tolerantie voor liegen nieuw en uniek voor rechts? Nee. Toen president Clinton na een pijpbeurt in zijn kantoor loog dat hij ‘geen seksuele relatie met die vrouw, Ms. Lewinsky’ had gehad, bleven linkse feministen hem steunen. Zijn politiek was belangrijker dan zijn misbruik van een stagiaire.

Wie nooit eens creatief is omgegaan met de waarheid, werpe de eerste steen. Het is een vast bestanddeel van ons pakketje menselijke tekorten. Zeker de politiek kent niet zoiets als dé werkelijkheid. ‘Er bestaat niets dan de atomen en de lege ruimte, al het andere is mening’, leerde Democritus. Het gaat erom hoe we de dingen interpreteren en dat leidt tot verschillende werkelijkheden. Zelfs binnen één partij. De PvdA vond het Ceta-verdrag eerst goed, nu slecht. De waarheid is rekbaar: terwijl het feit (het verdrag) niet wezenlijk veranderde, werd ja een nee. Wat is nu waar?

Trump gaat ver in het oprekken. Zijn kiezers volgen hem, mede door social media als Facebook, via welke de Trump-campagne hun mening met microtargeting voedt buiten de gevestigde media om. We kunnen bezorgd zijn en alarm slaan over nepnieuws, maar het is vrees ik blaffen tegen de maan. De democratisering van de meningsvorming via social media is onomkeerbaar. De strijd van de botsende werkelijkheden moet in het stemhokje worden beslecht, en dat schiet bij de Democraten nog niet op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden