Column Martin Sommer

De boodschap van Baudet was dat er nog wat te kiezen valt in de politiek

Tweeënhalf jaar geleden ontmoette ik Thierry Baudet, tijdens een bijeenkomst van een soort conservatieve internationale in een Engelse Harry-Potter-school. In het naburige stadje was de sfeer voelbaar opgetogen, zo kort na de volksstemming over de Brexit. Baudet had net zijn eigen variatie op dat succes geboekt met het Oekraïne-referendum.

Een van de sprekers was de filosoof Roger Scruton, de intellectuele vader en bijna de echte schoonvader van Baudet. Scruton was en is een overtuigd brexiteer. Wie iets van het diepe cultuurpessimisme van Baudet wil begrijpen, moet Scruton lezen. Hij is zeer tegen moderne kunst, architectuur en multiculturalisme. We dronken een biertje op een terras en Baudet zat aanhoudend met zijn iPhone te prutsen. Hij was bezig met ‘iets groots’ maar wilde niet zeggen wat. Het bleek achteraf de oprichting van een politieke partij.

Een jaar later sprak ik hem weer, op de zomeruniversiteit van Forum, die zich afspeelde in een dromerig kasteeltje in de buurt van Wijk bij Duurstede. Intussen was de partij er inderdaad gekomen en had ook al twee Kamerzetels veroverd. Ik vroeg Baudet wat zijn politieke ambities waren, in de veronderstelling dat hij de PVV wilde verslaan. Nee, zei hij met Baudet-branie: ‘Ik ga de VVD verslaan!’ Ik dacht ook dat zijn hoofddoel de bestrijding van de EU zou zijn. Nee, zei hij, de EU hebben we al achter ons gelaten. De bestrijding van de klimaathysterie, dat was zijn streven. Ik was verbaasd, maar met terugwerkende kracht moet je vaststellen dat hij politiek-strategisch een uitstekende neus heeft gehad. De VVD heeft hij in zijn zak gestoken, de klimaatrevolte speelde daarbij zeker een rol.

‘s Avonds was er een diner. Aan lange tafels zaten nette jonge mannen en vrouwen, die de hele dag waren bijgeschoold in de klassieke filosofie. Daarna sprak priester Antoine Bodar. Dit was bepaald geen PVV-publiek maar een open universiteit voor rechts. Ook tijdens het diner kregen ze nog een opdracht: in een minuut vertellen hoe het land er in 2050 zou bijliggen als er géén Forum voor Democratie was geweest. Een geweldige somberte steeg op, en de een na de ander verhaalde over de islamitische dreiging. Een jongen van negentien schilderde een kaalgeslagen land zonder bomen, waar iedereen in grijze DDR-achtige flats was ondergebracht. Ik mocht ook wat zeggen en wenste de partij iets meer luchthartigheid toe.

Weer een jaar later, september 2018, kreeg ik opnieuw een uitnodiging. Spreker was ditmaal Paul Scheffer en die wilde ik wel horen. Vaak wordt Baudet verweten dat hij met de verkeerde mensen praat, waaruit dan volgt dat hij zelf dubieuze gedachten koestert. Ik sluit dat laatste beslist niet uit, maar het argument dat je zelf fout bent als je met de verkeerde mensen luncht, vind ik intellectueel armetierig. In elk geval hoort Scheffer niet bij die foute types, als de keurigste der sociaal-democraten. Scheffer hield zijn praatje over een WRR-rapport dat hij juist had geschreven, en waarin hij ons voorhoudt dat er wel degelijk moet worden nagedacht over de demografische inrichting van Nederland over pakweg veertig jaar. Uit het jeugdige publiek kwamen allerlei vragen over de eventuele remigratie van allochtonen, ook als ze de Nederlandse nationaliteit hebben, met of zonder vertrekpremie. Geruststellend was de bijeenkomst niet, wel informatief over de geestesgesteldheid van het jeugdige Forum-kader.

En dan nu Forum als de grootste partij van Nederland. De uil van Minerva is opgestegen, de beschaving bijna vernietigd, gelukkig is er Forum voor Democratie. Aldus Baudet. Ik zal niet zeggen dat ik het zag aankomen want dat is niet zo. Wel denk ik dat de Thierryhaters het zo druk hadden met hun afkeer, dat er weinig tijd en energie meer overschoot voor de vraag waarom deze man zo’n succes heeft. Op de verkiezingskaart van Nederland zie je hoe Forum de PVV half heeft opgegeten. Maar Baudets grote slag is uiteraard dat hij de VVD is gepasseerd als grootste partij. Hij treedt daarmee in de voetsporen van Fortuyn, die het voor elkaar kreeg de PvdA te splijten en te decimeren, en daarna Wilders, die het CDA decimeerde en spleet.

Ik dacht al die tijd dat dat splijten bij de VVD moeilijker zou zijn, aangezien de partij veel minder dan CDA of PvdA is gebouwd op de verbinding van hoog en laag. De VVD is de partij van vrije burgers die liever een kleine staat hebben, en precies dat uitgangspunt heeft Mark Rutte in de steek gelaten. Zowel migratie als klimaat is voor de liberalen een splijtend thema gebleken. Op allebei de onderwerpen heeft de VVD haar terughoudende standpunt losgelaten. Het kinderpardon was al geen opsteker en het klimaatakkoord betekent vooral dat de overheid zich even intensief als onliberaal met uw privéleven gaat bemoeien.

In beide gevallen wijst men naar de verdragen die ‘nu eenmaal’ zijn getekend, het Vluchtelingenverdrag en het klimaatverdrag van Parijs. Het is onzin om te denken dat de VVD de oren te veel naar het populisme heeft laten hangen, en nu is gestraft omdat de aanhang liever voor het origineel zou stemmen. Integendeel, Mark Rutte liet het speelveld rechts van hemzelf wagenwijd open voor Baudet, aangezien die geen genoegen nam met de onvermijdelijkheid van immigratie en radicale klimaatmaatregelen. Baudet heeft uitgedragen dat er nog wat te kiezen valt in de politiek. Daar is hij voor beloond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.