ColumnElma Drayer

De BNNVara-beller toont aan dat antisemitisme anno 2019 minder taboe is dan racisme

Even flauw doen. Stel, je krijgt als presentator van NPO Radio 1 een inbeller aan de lijn die, ik verzin maar wat, uiteenzet waarom we anders naar het slavernijverleden moeten kijken. Zeker, zegt hij, het klopt dat onze voorvaderen Afrikanen in groten getale naar de koloniën verscheepten. Maar die schreven zich geheel vrijwillig in voor de overtocht. Onderweg genoten ze van de weidse vergezichten. Eenmaal aangekomen kregen ze riante behuizing, vorstelijk te eten en nog een zakcentje toe ook. Dus de nazaten van nu – hij gebruikt het n-woord – moeten niet zo overdrijven. Zo vreselijk was het allemaal niet.

Vermoedelijk zou de presentator al na een halve minuut nattigheid voelen. Begrijpen dat hij met een griezel spreekt. Denken: vrijheid van meningsuiting, tot je dienst, maar wij van de publieke omroep geven geen podium aan racisme. Dus draai ik dit heerschap weg. En zou hij de beller wél leeg laten lopen, dan zouden zijn bazen hem achteraf ernstig berispen. Of erger.

Deze week schreef de krant over het relletje rond Morad El Ouakili, presentator van het BNNVara-programma Gaan! Dinsdagochtend kreeg hij ene Mario aan de lijn die acht minuten lang mocht uitleggen dat de wereld geregeerd wordt door ‘geldgierig Jodengespuis’. ‘Alle stenen die je optilt bij onderzoek naar bijvoorbeeld grote aanslagen, 9/11, de media, alles wat gebaseerd is op het kunnen managen, een verdienmodel maken van de massa, daar zitten alleen maar kikes achter.’ Tussendoor deelde hij mee dat hij Joden gaarne uitgeroeid zag.

Af en toe stelde de presentator een verhelderend vraagje – daar bleef het bij. Pas nadat het gesprek later die dag GeenStijl en de Volkskrant-site haalde, bood zowel BNNVara als El Ouakili excuses aan.

Onvermeld in de berichtgeving bleef dat exact twee weken eerder iets soortgelijks gebeurde. (Anders dan de gewraakte aflevering van afgelopen dinsdag is dit oudere fragment nog terug te luisteren via de website van NPO Radio 1 – althans, nu ik dit schrijf.) Ene Ben mocht acht minuten lang uitleggen dat rijke Joden achter de Holocaust zaten. Zij gaven Hitler ‘hele grote sommen geld’ omdat ze Palestina wilden annexeren. De Holocaust was simpelweg een ‘voorselectie’. Zij wilden namelijk de staat Israël bevolken met ‘een bepaald niveau mensen’. Daarom moesten de Joodse ‘schoffies’ uit de lagere klassen de gaskamers in.

Ook ditmaal liet El Ouakili de inbeller zonder noemenswaardige tegenspraak doorratelen. Betitelde aan het slot diens opvattingen als ‘een alternatief verhaal’. ‘Als jij denkt dat dat zo is, dan denk jij dat dat zo is.’

Oftewel: feiten doen er niet toe. Jij hebt jouw waarheid, ik de mijne. Zuiverder voorbeeld van postmoderne denkarmoede kwam ik in lang niet tegen.

Hoe het ook zij, diezelfde dag stuurde het Cidi (Centrum Informatie en Documentatie Israël) een brief naar de NPO-directie waarin het vroeg om uitleg en om ‘de zienswijze van de publieke omroep op het incident’. Naar eigen zeggen wacht het nog steeds op antwoord.

Twee keer in korte tijd ruim baan geven aan antisemitische gekken – hoe krijg je het voor elkaar? Ter rechterzijde wisten ze het antwoord wel. Twitteraars en reaguurders legden meteen een verband met El Ouakili’s achtergrond. ‘De naam van de presentator zegt al genoeg over waarom de beller geen strobreed in de weg werd gelegd.’ ‘Presentator laat zien waar zijn loyaliteit ligt.’

Onzin, natuurlijk. Deze incidenten laten iets heel anders zien: een verbijsterend gebrek aan kennis. Nog meer laten ze zien dat het openlijk etaleren van antisemitisme anno 2019 veel minder taboe is dan het openlijk etaleren van racisme. Want losjes beweren dat je niks tegen Joden hebt, maar wel het bestaansrecht van Israël in twijfel trekken, losjes je irritatie ventileren over wéér een Holocaustmonument, losjes suggereren dat Joden moeten stoppen met zeuren over nazi-Duitsland, zie wat ze zelf in de Gazastrook doen – het zijn inmiddels volstrekt geaccepteerde opvattingen. Nogal logisch dat een radiopresentator klassiekertjes uit het Handboek voor Revisionisten en Holocaustontkenners óók niet meteen herkent.

Maar wie meent dat een blinde vlek voor Jodenhaat uitsluitend voorkomt bij Nederlanders met een exotische achternaam zit al enige jaren te suffen. Het verontrustende is juist dat zovelen er aan lijden. Zonder het zelf te beseffen.

Elma Drayer is neerlandicus en journalist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden