Bericht uit Brussel

De bijvangst van elke Europese crisis is een uitbreiding van mijn woordenschat

De Brexit inspireerde kunstenaar Banksy begin dit jaar tot een nieuwe muurschildering in Dover. Beeld EPA

De bijvangst van elke Europese crisis – en dat zijn er vele – is een uitbreiding van mijn woordenschat. Prachtige, onnavolgbare en na afloop van de crisis meestal volstrekt nutteloze woorden. Voormalig EU-president Herman Van Rompuy zei ooit dat de lingua franca van de EU slecht Engels is, maar dat klopt niet: de taal van de crisis is landgebonden.

Zo kwam de kredietcrisis met Duitse woorden omdat Berlijn bepalend was voor de redding van de inzakkende markten, imploderende banken en ontsporende begrotingen. Ik denk nog steeds met weemoed aan Schuldenbremse (rem op de staatsschuld, vastgelegd in artikel 109 van de Duitse grondwet) om regeringen financieel te disciplineren. En aan de Schwarze Null (geen tekort), vooral zoals de toenmalige minister van Financiën Wolfgang Schäuble die term steevast met net iets te veel speeksel uitsprak. Dan voelde je de aanzuigende kracht van een donker, koel geheim dat maar voor weinig lidstaten was weggelegd.

Duits is sowieso een heerlijke taal waarin het geklater van de blaaskapel nooit ver weg is. Neem Spitzenkandidat, dat ben je toch veel liever dan lijsttrekker?

De kredietcrisis verrijkte de taalkennis van de Europese burger overigens met meer dan louter Duitse woorden. Wie herinnert zich niet de befaamde spreads, de fintechversie van de theeblaadjes waaruit economen van naam de toekomst van de eurozone aflazen. De credit crunch, waarbij je de rommelkredieten voelde verkruimelen in je mond. Of het Stability Mechanism, eerder Stability Facility, verzonnen door een Nederlandse EU-ambtenaar omdat het noodfonds voor wrakke eurolanden geen noodfonds voor wrakke eurolanden genoemd mocht worden. Taal is niet neutraal, ze dient de boodschap van de spreker.

De kredietcrisis meanderde naar de eurocrisis, die uiteenviel in vijf subcrises: de Griekse, Ierse, Portugese, Cypriotische en Spaanse. Die in Griekenland sprak het meest tot de verbeelding, omdat het ongeëvenaarde populisme in Athene (op de Brexit kom ik zo terug) de hele eurozone naar de afgrond duwde. Ik ken nog steeds de woorden oxi (nee) en nai (ja) van het Griekse euroreferendum. Vanuit Spanje zijn de cajas aan mijn vocabulaire toegevoegd, door politieke corruptie insolvabele Spaanse regionale banken. En elke klant van het noodfonds kreeg een vuistdik Memorandum of Understanding (MoU voor intimi), dat in weerwil van de naam niets met begrip heeft te maken, maar alles met in eindeloze afspraken gestold wantrouwen.

De migratiecrisis uit 2015 bracht naast honderdduizenden migranten een stroom prachtige nieuwe begrippen. Was een hotspot voorheen een plek waar je met je mobiel moeizaam gratis internet kon krijgen, na de zomer van 2015 werd het een miserabel opvangcentrum voor migranten in Italië en Griekenland. Ik las in onleesbare EU-compromissen over disembarkation platforms (opvang migranten buiten de EU), niet te verwarren met disembarkation arrangements (opvang migranten in de EU). Over controlled centres, die eigenlijk hotspots waren met een hek eromheen. En ik leerde drie verschillende termen – effective solidarity, flexible solidarity, voluntary solidarity – voor dezelfde politieke boodschap: we weigeren verplichte asielquota.

De Brexit is opnieuw een zegen voor ieders talenkennis. Het woord ‘Brexit’ – een samentrekking van British en exit – is zo ingeburgerd dat het geen uitleg meer vergt. Nog even en hetzelfde geldt voor backstop. Meaningful vote vind ik zelf ook heel fijn, het zegt iets over die andere stemmingen in het Lagerhuis.

Maar het mooiste woord dat de Brexit me heeft bijgebracht, is clusterfuck. Opgepikt in de Britse media en Brusselse wandelgangen vat het begrip kernachtig samen hoe Britse parlementariërs een even gewaagd als verguisd besluit alle glans hebben ontnomen. Ik denk dat dit woord nog wel even blijft hangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.