ColumnDe Betrouwbare Mannetjes

De Betrouwbare Mannetjes schreven het Boekenweekessayuittreksel

Voor de Boekenweek 2020 (thema: Rebellen en Dwarsdenkers) schreef Özcan Akyol het boekenweekessay Generaal zonder Leger. Hierin rekent hij af met het ‘incestueuze karakter’ van de Nederlandse literaire wereld, die de almaar toenemende ontlezing volledig aan zichzelf te wijten heeft. Het essay zorgde nog vóór verschijning voor opschudding in literair Nederland. En omdat wij ons van school herinneren dat echte rebellen niks lezen, volstaan we met een uittreksel.

Titel: Generaal zonder leger.

Auteur: Özcan Akyol, ook wel Eus.

Ander werk: o.a. Eus (debuutroman), De Neven van Eus (tv), Eus in medialand (tv), Brieven met Eus (tv).

Uitgeverij: het essay wordt uitgegeven door de Stichting CPNB, maar Akyol zit normaal bij Prometheus, de uitgeverij van zijn ‘beste vriend’ en vakantiegezel Mai Spijkers.

Inhoud: In het essay geeft Akyol, die ooit in de gevangenis heeft gezeten, antwoord op de vraag waarom mensen steeds minder lezen. Hij legt de schuld bij de literaire wereld zelf, een elitair, navelstaarderig grachtengordelbolwerk dat er alles aan doet om lezen te ontmoedigen en waarin met dedain wordt gekeken naar gewone mensen die graag bestsellers lezen. Kortom, er wordt minder gelezen omdat boekverkopers neerkijken op de boeken die zij het meest verkopen. Wij begrepen het niet helemaal, maar zo stond het er.

Personages: Eus: Protagonist. Schrijver die ooit in de gevangenis heeft gezeten. Komt nu op voor de gewone mensen die hij misschien wel als enige goed begrijpt. Hij maakt zich kwaad om het ontbreken van ‘non-conformisten’ in de elitaire Nederlandse literatuur. Hij kan er eigenlijk maar eentje bedenken, lijkt hij te willen zeggen.

Een hardwerkend boekverkopertje uit Veenendaal: Antagonist. Iemand die liever vooral boeken zou verkopen die hij zelf mooi vindt. Symbool voor de betonrot die vreet aan de fundering van de Nederlandse literatuur.

Schrijvende millennials: Een sektarisch, zelffeliciterend kliekje, dat navelstaarderige werkjes produceert waarin ze hun eigen kleine wereldje beschrijven. ‘Vroeger had je een oorlogstrauma, nu heb je een glutenintolerantie’ (of heb je in de gevangenis gezeten).

Thema: Het thema van het boek is denken wij navelstaren. Het boek gaat heel erg over de literaire wereld. Schrijvers schrijven tegenwoordig alleen maar over zichzelf, zo meent Eus, schrijver van de debuutroman Eus.

Motief: De schrijver, van wie het misschien wel interessant is te zeggen dat-ie ooit in de gevangenis heeft gezeten, schetst het thema aan de hand van het ons-kent-ons-wereldje van recensenten, schrijvers en uitgevers, waarin sommigen zelfs met elkaar op vakantie gaan. ‘Voor mediagenieke luchtfietsers is ruimte ontstaan om het intellectuele discours te bepalen’, klaagt de mediagenieke DWDD-prominent thans presentator van Sterren op het Doek. Aan Matthijs van Nieuwkerk (toevalligerwijs de eerste gast in Eus’ Sterren op het Doek) gaf de schrijver deze week als voorbeelden het onlangs ter ziele gegane VPRO Boeken (‘Een kutprogramma waar geen hond naar keek’) en de kersverse culturele talkshow Mondo (‘ook een kutprogramma’). Omdat ‘het veld’ een ‘kritische zelfanalyse’ nodig heeft, mag de schrijver vanaf maandag een eigen kutprogramma over de literaire wereld presenteren, met de naam Dwarse Denkers.

Decor: Het essay speelt zich grotendeels af in de Amsterdamse grachtengordel. Misschien wel leuk om te zeggen, de schrijver woont daar zelf niet. Die woont in Deventer. Buiten de grachtengordel. Niks om je voor te schamen zou je zeggen. Geweldig stadje. Hanzestadje.

Titelverklaring: We denken dat de titel slaat op schrijvers (‘de generaal’), die geen lezers (‘leger’) meer hebben, maar misschien slaat het ook wel op de schrijver zelf die zich op de een of andere manier buitengesloten voelt door veel minder succesvolle auteurs die heel ergens anders wonen en allemaal heel literair doen de hele tijd.

Perspectief: Het essay wordt verteld vanuit de ik-persoon, een autodidacte ex-gevangene, woonachtig in niet-de-grachtengordel.

Beoordeling: We vonden het boek een heel leuk boek. Het leest lekker weg en er wordt veel dwars in gedacht. En omdat het gratis is en je met polemiek altijd meteen aandacht genereert, denken we dat het veel lezers zal krijgen. Maar hopelijk niet te veel want dan vinden literaire mensen het waarschijnlijk geen goed boek.

Vragen, Tips & Tops?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden