COMMENTAARRaoul du Pré

De beste suggestie van Remkes blijft liggen

Het kabinet doet eindelijk iets aan bestuurlijke vernieuwing maar vergeet de belangrijkste stap.

Het kabinet gaat voorbij aan de belangrijkste suggestie van de staatscommissie: de invoering van het correctief referendum.Beeld Joost van den Broek

Bestuurlijke vernieuwing begint bij de vraag welk probleem moet worden opgelost. Onze parlementaire democratie – met z’n brede vertegenwoordiging en z’n lage kiesdrempel – kent best wat mankementen, maar voldoet doorgaans nog altijd prima. Andere stelsels, zoals het Britse en het Duitse, hebben charmante kanten maar er zijn geen aanwijzingen dat daardoor ook effectiever wordt bestuurd of dat de kloof tussen kiezers en gekozenen er kleiner is. Vandaar waarschijnlijk dat het debat over vernieuwing hier nooit de sfeer van revolutie oproept. Het nadeel daarvan is dat het meestal ook nergens toe leidt.

Dat laatste is jammer, omdat periodiek onderhoud soms toch nodig is vanwege wijzigende omstandigheden, zoals de staatscommissie-Remkes vaststelde. Het kabinet pikt die boodschap nu op met een paar concrete plannen. De prominentere rol voor de voorkeurstem is een kleine ingreep die niettemin een gunstige invloed kan hebben. Te veel Tweede Kamerleden komen nu anoniem binnen in de schaduw van de lijsttrekker, om vervolgens jarenlang anoniem te blijven, klein gehouden door fractie- en coalitiediscipline. Meer Kamerleden met een groter persoonlijk mandaat kunnen de Kamer scherpere tanden geven.

Ook de uitbreiding van de bevoegdheden van de Eerste Kamer is welkom, nu de versnipperde politieke verhoudingen de Kamers steeds vaker tegenover elkaar plaatsen. Het recht om wetsvoorstellen met wijzigingen terug te sturen naar de Tweede Kamer – waar het finale oordeel wordt geveld – geeft de Eerste Kamer meer flexibiliteit en legt het politieke primaat daar waar het hoort.

Helaas gaat het kabinet voorbij aan de beste suggestie van de staatscommissie: invoering van het correctief referendum. Nu de politiek wordt gedomineerd door akkoorden waarin minderheden besluiten doorduwen waar een meerderheid eigenlijk tegen is – de voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting was een sterk voorbeeld – groeit onder kiezers het gerechtvaardigde verlangen naar een noodrem. Gelukkig wint dat inzicht in de Kamer zelf ook terrein. De referendumwet van SP-Kamerlid Ronald van Raak krijgt binnenkort hopelijk dan ook de steun van een overtuigende meerderheid in beide Kamers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden