COLUMNLoes Reijmer

De beste complotambassadeurs zijn moeders

Vaak ben ik er wel over te spreken als vrouwen opstomen in de rangen. Maar The New York Times bevestigde donderdag een bang vermoeden, iets wat ik zelf ook had zien gebeuren online, waar ik al over heb geschreven zelfs, maar wat alsnog meer aandacht behoeft.

Vrouwen emanciperen zich als complotdenker.

Als zichtbare, invloedrijke complotdenkers, om precies te zijn. Want natuurlijk zijn er altijd al vrouwen geweest die geloven in de meest waanzinnige theorieën. Maar het beeld dat we hebben bij complotdenkers is toch anders. Jongetjes met een schreeuwend tekort aan vitamine D, omdat het enige licht dat ze zien van een scherm komt, bijvoorbeeld.

Maar toen kwam QAnon, de theorie die in 2017 ontstond op het haatforum 4chan en zich inmiddels over de wereld verspreidt. Het geloof is veelomvattend, maar komt erop neer dat Donald Trump de uitverkorene is die ons gaat verlossen van het kwaad in de wereld, in het bijzonder van een elite die kinderen verhandelt, misbruikt en satanische rituelen op hen uitvoert. Eenderde van de Republikeinse kiezers denkt inmiddels dat de theorie grotendeels klopt.

‘Moeders voor QAnon’, kopte The New York Times deze week boven een stuk van Annie Kelly, een Britse onderzoeker van digitale cultuur. Op demonstraties, in haar eigen onderzoek en in gesprekken met andere deskundigen: steeds blijkt weer dat vrouwen een grote rol spelen in de verspreiding van QAnon. De aantrekkingskracht schuilt niet alleen in de kern van de theorie, de bescherming van kinderen dus, maar ook in de vorm die deze heeft aangenomen. QAnon is vanuit het drassige 4chan gemuteerd naar een mainstreamvriendelijke variant, geschikt voor Facebook en Instagram, platformen waarop veel vrouwen actief zijn. Daar heeft ze hashtags als #savethechildren gekaapt, bestaande campagnes die ooit door hulporganisaties bedacht zijn, maar waarop nu alleen nog maar complotcontent te vinden is.

Precies dit zag ik de afgelopen maanden gebeuren op Instagram. Onder de noemer ‘save the children’ begonnen Nederlandse momfluencers aandacht te vragen voor ‘de duisternis’. ‘Het is tijd om de MILJOENEN kinderen te redden die DAGELIJKS verdwijnen en worden misbruikt worden door satanische pedofielen’, vatte een ‘bewuste mama’ haar koortsdroom samen.

Fascinerend is hoe feiten in dienst komen te staan van fictie. Want helaas gebeuren er vreselijke dingen met kinderen. En door het misbruik van Jeffrey Epstein weten we dat de machtigen der aarde zich er ook schuldig aan maken – en er vaak nog mee wegkomen ook. Maar elk nieuwsfeit krijgt nu een plaats in het denken van QAnon. Een vermist kind aan de andere kant van de wereld is bewijs voor het bestaan van het complot, een kleine donatie van de regering-Trump aan slachtoffers van mensenhandel toont aan dat de verlossing nabij is. Normaliter zou het nieuws over die gift onopgemerkt voorbijgaan, analyseerde The New York Times. Maar doordat het bericht veel werd gedeeld in QAnon-kringen, voerde het een dag lang Facebook-lijstjes in de VS aan.

Ook in Nederland zie je nu zoiets bij de heroprichting van de zogenoemde pedopartij. Die werd in 2010 ontbonden nadat ze er twee verkiezingen niet in was geslaagd genoeg handtekeningen te verzamelen om te mogen meedoen. Een heroprichting is natuurlijk verre van toe te juichen, maar de kans dat het nu wel lukt, is niet groter dan in 2006 en 2010. Weinig aan de hand dus, en toch is Instagram er al twee weken druk mee. Model Kim Feenstra suggereerde dat we in een ‘pedocratie’ leven, met hartjes toegejuicht door andere influencers. ‘Als je nog niet geloofde dat er een hoger plan is om pedo’s meer vrijheid te geven, dan zou ik echt wat beter gaan opletten’, schreef een momfluencer.

Zo komt het destructieve geluid van QAnon tot ons. Niet uit de mond van een bleek jongetje, maar in een glanzende verpakking. 

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden