COLUMNJasper van Kuijk

De berichtgeving over de coronacrisis in Zweden was vooringenomen en selectief

Jasper van Kuijk schrijft wekelijks over het tijdelijke verblijf met zijn gezin in Zweden (en de terugkomst in Nederland).

Naar aanleiding van mijn vorige column, over onze quarantaine bij terugkomst uit Zweden, deelde een lezer hoe Buitenlandse Zaken tegen haar het negatieve reisadvies voor Zweden had gemotiveerd. Niet met cijfers of harde criteria, maar: ‘Zweden heeft besloten een andere koers te varen.’ Ook was het problematisch dat staatsepidemioloog Anders Tegnell heeft aangegeven dat er dingen beter hadden gekund aan de Zweedse aanpak.

Het is typerend voor hoe er in de coronacrisis over Zweden is gesproken, al vanaf het allereerste ‘ze doen daar alsof er helemaal geen corona is’. Gek werd ik ervan.

Want wie het hele interview met Tegnell beluistert hoort iemand die ‘wetende wat we nu weten’ reflecteert op wat er beter had gekund en gemoeten. Dat lijkt me juist een gezonde instelling.

In Nederland gaf Marion Koopmans, prominent lid van het Outbreak Management Team, op een thema-avond over corona de Nederlandse aanpak een 6-. Maar Koopmans’ opmerking wordt niet door andere landen gebruikt om de huidige quarantaineverplichtingen voor reizigers uit Nederland te motiveren. Geen wereldwijde ophef ook, zoals bij Tegnell. En terecht.

Goed, dat komt natuurlijk ook omdat de coronasterfte in Nederland veel lager ligt dan in Zweden. Toch? Nee.

Zweden registreert namelijk coronasterfte veel accurater dan veel andere landen, waaronder Nederland. Volgens het CBS bedraagt de Nederlandse oversterfte als gevolg van corona ongeveer 10.000, terwijl de gerapporteerde coronasterfte iets boven de 6000 ligt. In Zweden is die verhouding veel minder scheef. En dus is de Zweedse oversterfte per hoofd van de bevolking ongeveer even hoog als in Nederland, misschien iets lager zelfs.

Nu is dit al sinds april bekend, maar toch bleven de meeste (Nederlandse) media voor Zweden alleen de gerapporteerde coronasterfte noemen. Terwijl bij België doorgaans wel netjes werd gemeld dat de registratie daar ‘ruimhartiger’ is.

Dus excuses voor deze barrage aan feiten, maar de berichtgeving over Zweden kan wel wat meer feitelijkheid en minder vooringenomenheid gebruiken. Ik heb bij vlagen met open mond zitten kijken.

Toen in Stockholm verrassend lage niveaus van antistoffen werden aangetroffen zag ik triomfantelijke tweets van wetenschappers en wetenschapsjournalisten langskomen, maar nauwelijks aandacht voor de mogelijke redenen die Folkhälsomyndigheten, het Zweedse RIVM, daarvoor gaf. En ook toen het Karolinska Instituut enige tijd later met onderzoek kwam dat een verklaring bood, dat zogenaamde t-cellen ook een rol lijken te spelen bij immuniteit – waar inmiddels steeds meer aanwijzingen voor zijn – haalde dat nauwelijks de Nederlandse pers.

Idem toen de besmettingen in Zweden hard begonnen te dalen, en de ic-opnamen en sterfte op enkele gevallen per dag uitkwamen. Volgens Folkhälsomyndigheten mede door ‘een vorm van immuniteit’. Ik weet het, goed nieuws is geen nieuws, maar opmerkelijk goed nieuws lijkt me wel degelijk nieuws.

Het paste allemaal kennelijk niet in het plaatje van het land dat het anders deed dan wij en waar het dus wel moest misgaan.

Terwijl, de ontwikkelingen in Zweden en Nederland waren op veel vlakken vergelijkbaar. Beide landen kenden relatief milde maatregelen, een tekort aan tests en beschermingsmiddelen, grote problemen in de verzorgingshuizen, en een vergelijkbare oversterfte en economische krimp. Maar de bevolkingsdichtheid dan? In Zweden woont vrijwel eenzelfde bevolkingsaandeel als in Nederland in de stedelijke gebieden, de ruimte zit vooral daartussen. ‘Ja, maar de sterfte in Zweden is wel hoger dan in de buurlanden.’ Leg Nederland maar eens naast Luxemburg en Duitsland, komen we daar heel goed vanaf?

Zweden in de coronacrisis lijkt stiekem verdomd veel op Nederland. Zelfs de zelfgenoegzaamheid waar de Zweden van beticht werden vind je, zo blijkt, ook in Nederland.

Lees meer

We gingen van een Zweedse plattelandsprovincie met nauwelijks besmettingen naar de dichtstbevolkte provincie van Nederland met oplopende besmettingen. Maar wíj moesten in quarantaine.

Onze laatste week in Zweden is er een van ‘nog één keer’. Ems en ik zijn allebei nogal ‘wiebelig’, onze jongens zitten er alle drie anders in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden