CommentaarPieter Klok

De belangrijkste opdracht van het nieuwe kabinet: het belastingstelsel hervormen

Premier Rutte. Beeld ANP
Premier Rutte.Beeld ANP

Niet alleen in de kinderopvangtoeslagaffaire is de overheidsbureaucratie op dramatische wijze ontspoord. Het afgelopen weekend bleek dat ook bij de zogeheten leenbijstand (bbz) 10 tot 15 duizend Nederlanders in grote financiële problemen zijn geraakt. Ook zij kregen een Belastingdienst achter zich aan, die – achteraf bezien volledig onterecht – duizenden euro’s terugeiste. De onderliggende mechanismen zijn precies hetzelfde: in beide gevallen is sprake van een overheid die de desastreuze werking van zijn eigen wet- en regelgeving niet overziet en er ook niet in slaagt zichzelf bij te sturen.

Eens te meer blijkt dat de overheid te complex is geworden. Hierdoor zien ambtenaren en beleidsmakers niet meer wat hun besluiten aanrichten. Ambtenaren die dat wel zien zijn niet bij machte om in te grijpen. Het gevaar is dat de overheid op deze affaires reageert met nieuwe protocollen en procedures die de complexiteit alleen maar vergroten en de overheid nog onbestuurbaarder maken dan ze al was. De oplossing ligt juist in een drastische vereenvoudiging van de omgang tussen overheid en burger.

De belangrijkste opdracht van het nieuwe kabinet – naast het oplossen van het woningtekort – is dus om het belastingstelsel te hervormen. Partijen als de ChristenUnie en D66 hebben dat terecht prominent in hun partijprogramma opgenomen.

Vier jaar geleden lag zo’n hervorming bij de formatie ook al op tafel, maar toen durfden de partijen het niet aan. Het vergt lef om een belastinghervorming aan je kiezers te verkopen, omdat die in eerste instantie vaak alleen de nadelen zien (zoals: de hypotheekrente wordt afgeschaft), en niet de voordelen (zoals: de loonbelasting gaat omlaag). Het is te hopen dat het nieuwe kabinet voldoende moed weet te verzamelen om deze ingewikkelde operatie tot een goed einde te brengen.

Daarnaast moet Rutte zijn belofte gestand doen, dat hij de informatievoorziening van de overheid fundamenteel zal verbeteren. Het moet de Tweede Kamer maar ook de journalistiek veel makkelijker worden gemaakt om de overheid te controleren. Als ultieme remedie tegen ontsporing van het overheidsapparaat moeten ambtenaren het recht krijgen om de wet naast zich neer te leggen, als die hen opdraagt burgers onrechtvaardig en kafkaësk te behandelen. 

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden