COMMENTAARCarlijne Vos

De belangrijkste les uit Uruzgan is dat wederopbouw beter niet kan worden gekoppeld aan politieke bemoeienis

Het opbouwwerk in Afghanistan was effectiever geweest zonder koppeling aan korte militaire missie.

Meisjes uit een dorp 10km van Tarin Kowt in Afghanistan kijken nieuwsgierig naar de Nederlandse mariniers die daar een conferentie met stamhoofden beveiligen.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Meisjes uit een dorp 10km van Tarin Kowt in Afghanistan kijken nieuwsgierig naar de Nederlandse mariniers die daar een conferentie met stamhoofden beveiligen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het opbouwwerk in de Afghaanse provincie Uruzgan, dat Nederland 187 miljoen euro heeft gekost, is toch niet helemaal voor niets geweest. De Volkskrant reisde tien jaar na het vertrek van de Nederlanders terug met oud-diplomaat Marten de Boer en zag onder meer een goed functionerende landbouwschool in Kabul en een 42 kilometer lange asfaltweg intact, al is die grotendeels afgesloten door de Taliban.

Ontwikkelingswerk is een kwestie van lange adem, zo concludeert de ervaren diplomaat en ontwikkelingswerker. En dat geldt zeker in een land waar de ruimte ervoor moest worden bevochten, zo constateerde de uitgezonden militairen destijds ook al. Die tijd werd de Nederlanders in Afghanistan tot hun eigen frustratie niet gegeven. Bovendien was de status van de missie door voortdurende politieke inmenging onduidelijk: militair of opbouw?

De frustratie bij betrokkenen is groot wanneer opbouwwerkzaamheden teniet worden gedaan door een verslechterende veiligheidssituatie, zoals in Afghanistan gebeurde maar ook in Zuid-Soedan en onlangs weer in Mali. Het blijkt in praktijk lastig als opbouwwerk moet worden uitgevoerd door dezelfde blauwhelmen die de veiligheid moeten garanderen. Wanneer zij zelf doelwit worden en daarmee partij in het conflict, zoals in praktijk ongewild vaak het geval is, verschuilen de ‘opbouwwerkers’ zich immers in hun militaire compound en komt er van opbouw weinig terecht.

Ontwikkelingswerk is het effectiefst wanneer burgers in het proces worden meegenomen en ‘eigenaar’ worden van het beoogde resultaat; beter onderwijs, een kliniek of meer werkgelegenheid. Dit lukt niet zonder betrokkenheid van dorpsoudsten, lokale politici en bestuurders of warlords die toegang of toestemming moeten verlenen. Voor deze onderhandelingen met lokale stakeholders is politieke neutraliteit en een lange adem vereist.

De belangrijkste les uit Uruzgan is dat wederopbouw dus beter niet kan worden gekoppeld aan politieke bemoeienis en daarmee willekeur. Succesvolle ontwikkelingsprojecten lopen hierdoor steevast het gevaar vroegtijdig te worden afgebroken of te worden ingeruild voor een ontwikkelingsthema dat op dat moment in de mode is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden