ColumnSheila Sitalsing

De behoefte om gekkigheid als legitiem standpunt te presenteren is nooit ver weg

null Beeld

Het liep tegen het einde van de woensdagmiddag toen de minister van Volksgezondheid resoluut een parlementariër onderbrak en hem ‘Nepnieuws!’ toebeet. Daar was de parlementariër verontwaardigd over.

Voor die ergernis valt iets te zeggen, want het gebeurde in de vergaderzaal van de Tweede Kamer tijdens een politiek debat over het coronabeleid en daar hebben leden van de regering zich doorgaans deemoedig op te stellen. Toch hoorde ik mezelf ‘Goed zo!’ mompelen.

De minister is Hugo de Jonge, bekend van corona. De parlementariër is Wybren van Haga, voormalig VVD-Kamerlid, na onenigheid over zijn vastgoedhandel met de integriteitscommissie van de VVD – en die is heus wat gewend – uit de fractie geknikkerd, inmiddels geland bij de smeulende resten van Forum voor Democratie. Daar vervult hij de rol van gediplomeerd twijfelzaaier over vaccins, de PCR-test en corona in het algemeen met verve.

Van Haga had er woensdag al een lange middag op zitten waarin hij enthousiast verzinsels had verspreid over Israëlische bejaarden die opvallend vaak dood zouden neervallen kort na toediening van een coronavaccinatie (voor de helderheid: dit is niet waar). Na heel vaak ‘bijwerkingen’ te hebben gezegd, zei hij dat ‘we natuurlijk moeten oppassen dat er niet allerlei paniek ontstaat’. Vervolgens handelde hij kalmpjes verder in lucht, over slachtoffers van auto-ongelukken die volgens hem na ‘een wattenstaafje in de neus op de ic’ worden geregistreerd als coronadode.

Dat was het punt waarop Hugo de Jonge, die tussendoor gedetailleerd was ingegaan op alles wat bekend is over bijwerkingen (niets ernstigs en al helemaal niets waar je dood van gaat, Bijwerkingencentrum Lareb zit op het vinkentouw), zijn breekpunt bereikte. Hij riep: ‘Houd op’ en: ‘Dit is gevaarlijk’. En toen Van Haga: ‘Voorzitter, dit kan echt niet, ik ben midden in een zin’ tegenwierp, zette De Jonge door: ‘Wat niet kan, is nepnieuws verspreiden over coronabesmettingen en gevaren rondom vaccinatie. Niet midden in een pandemie.’ Waarop Van Haga de discussie met een ‘ik laat het hierbij’ afsloot.

En zo was er weer genoeg materiaal verzameld voor filmpjes waarin de achterban kan zien hoe de geachte afgevaardigde niet eens zijn zin mag afmaken van de tegen ons samenzwerende minister. Voor de uren ervoor en erna, waarin De Jonge feitelijk – en voor zijn doen niet eens vreselijk lang – op alle vragen ingaat, is in dit soort filmpjes nooit plek.

Of het mag, ‘nepnieuws’ zeggen tegen een parlementariër die het complotgelovige deel van het volk staat te representeren, vroeg de buurman. Ja hoor, miauwde de kat, want het ís nepnieuws.

Ik greep naar De Groene Amsterdammer. Daarin loopt een fantastische serie over hoe de verspreiding van desinformatie korte metten heeft gemaakt met het idee van John Stuart Mill dat het publieke debat een vrije marktplaats zou moeten zijn waarin ideeën net zolang met elkaar strijden tot het beste idee vanzelf komt bovendrijven. Een recente en uitstekende aflevering gaat over twintig jaar klimaatdebat, en over hoe de klimaatscepsis hardnekkig bleef rondzingen in het publieke debat en in de media, lang nadat de wetenschap had vastgesteld dat er feitelijk een probleem is. De zoektocht naar controversiële meningen was ‘bijna neurotisch’, aldus het artikel.

Die tijd is voorbij, maar de behoefte om gekkigheid als legitiem standpunt te presenteren is nooit ver weg. Gelukkig roept De Jonge wel gewoon ‘nepnieuws’ wanneer het moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden