CommentaarRaoul du Pré

De avondklok liep juridische averij op, maar de politieke schade zou weleens groter kunnen zijn

Mark Rutte en Hugo de Jonge tijdens een persconferentie voor kinderen.  Beeld EPA
Mark Rutte en Hugo de Jonge tijdens een persconferentie voor kinderen.Beeld EPA

Bij alle ernst waarmee het coronabeleid doorgaans wordt uitgedragen door het kabinet, sluipt af en toe een onverklaarbare lichtzinnigheid in het denken over de verhouding tussen overheid en burgers. Macht doet verlangen naar méér macht, zo blijkt eens te meer: door alle ruimte die de staat zich in het afgelopen jaar toch al heeft toegeëigend – deels onvermijdelijk bij de bestrijding van een pandemie – staat het gevoel voor proportionaliteit geregeld onder druk. Plannen worden dan voorbarig naar buiten gebracht of onvoldoende onderbouwd.

Dat resulteerde eerder al in het drieste plan om de bewegingen van alle Nederlanders te gaan volgen via hun mobiele gegevens, in het ingrijpende plan om thuisquarantaine verplicht te maken en in de wel heel lakse omgang met persoonsgegevens bij de GGD’s. De nu aangeschoten avondklok past perfect in dat rijtje.

Het kabinet was gewaarschuwd. De Raad van State vroeg zich al af waarom deze ingrijpende beperking van de bewegingsvrijheid niet werd gebaseerd op een nieuwe wet, maar op de noodwet uit 1996 die speciaal bedoeld is voor spoedeisend beleid in acute noodsituaties. Zowel over het spoedeisende karakter van de avondklok (elf maanden na de corona-uitbraak) als over de acute noodsituatie (met minder besmettingen dan in eerdere fases) valt te twisten.

Ook SGP-leider Kees van der Staaij, doorgaans loyaal aan het kabinet, vroeg zich daarom vorige week al af waarom het kabinet koos voor verlenging terwijl nog steeds de ­benodigde nieuwe wetgeving er niet was. In januari gold misschien nog het excuus van grote haast, maar de weken daarna hadden benut moeten worden voor een betere juridische onderbouwing.

In de eerste reactie van het kabinet op het avondklokvonnis ontbrak dinsdag de deemoed die wel gepast was geweest. Want dit mag dan in eerste instantie een juridisch twistpunt zijn – het kabinet denkt de zaak in hoger beroep te kunnen winnen – de politieke gevolgen van dit gebrek aan bedachtzaamheid kunnen toch groot zijn.

Hoe het immers ook afloopt in de rechtszaal, de avondklok komt nu sowieso ook terug op de politieke agenda. Het was al geen populaire maatregel. En met zo weinig ­besmettingen als er op dit moment worden geteld, plus de nabijheid van de verkiezingen, zal het kabinet van goeden huize moeten ­komen om het draagvlak voor de avondklok nog veel ­langer overeind te houden.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden