COMMENTAARPeter Giesen

De Amerikaanse verkiezingen zijn ook een test voor de democratie en rechtsstaat

Een vrouw passeert een winkel in Washington die, uit vrees voor gewelddadige protesten na de presidentsverkiezingen, gebarricadeerd is met houten panelen. Beeld EPA
Een vrouw passeert een winkel in Washington die, uit vrees voor gewelddadige protesten na de presidentsverkiezingen, gebarricadeerd is met houten panelen.Beeld EPA

De verkiezingen in de VS gaan niet alleen over Trump of Biden. De vraag is ook of het land nog een democratie is.

De wereld zal dinsdag vol spanning naar de Amerikaanse verkiezingen kijken. Niet alleen omdat de keuze tussen Donald Trump en Joe Biden van groot belang is, maar ook omdat de verkiezingen een test vormen voor de Amerikaanse democratie en rechtsstaat. De Verenigde Staten waren altijd ‘de leider van de democratische wereld’, als grootste en belangrijkste democratie ter wereld. Helaas is het onder president Trump niet langer vanzelfsprekend dat de Verenigde Staten een democratie zijn.

Een democratie wordt gewaarborgd door instituties als een onafhankelijke rechterlijke macht, een vrije pers en een betrouwbaar ambtenarenapparaat. Kern van de democratie is echter een democratische mentaliteit: de bereidheid om verkiezingen eerlijk te laten verlopen en de macht af te staan als je ze verliest.

In de afgelopen vier jaar hebben Trump en zijn medestanders laten zien dat zij die democratische mentaliteit missen. De Republikeinen manipuleerden het electorale proces. Onder het mom van fraudebestrijding maakten zij het vooral zwarte kiezers moeilijker om te gaan stemmen. Beide grote partijen maakten zich schuldig aan heilloze polarisatie, maar de Republikeinen treft meer blaam.

Daarnaast zaait Donald Trump voortdurend twijfel over de eerlijkheid van de verkiezingen en weigert hij te verklaren dat hij zich bij een nederlaag zal neerleggen. De Republikeinen jasten de benoeming van een nieuwe conservatieve rechter in het Hooggerechtshof in ijltempo door de Senaat. Daardoor staan ze straks sterker als de uitslag van de verkiezingen betwist wordt, wat een waarschijnlijk scenario is. Trump deinst niet terug voor intimidatie en riep zijn gewelddadige aanhangers op ‘paraat te staan’ als hij de verkiezingen verliest.

Natuurlijk zijn de Verenigde Staten een ander geval dan Hongarije, Turkije of Venezuela, landen met een veel kortere democratische traditie. Maar in een tijdperk van autoritaire leiders is ook de democratie in Amerika kwetsbaar. Het is een reden om met zorg naar de verkiezingen te ­kijken. Europeanen voelden zich altijd onderdeel van ‘de vrije wereld’. Als Amerika afglijdt in autoritaire richting, wordt die wereld erg klein.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden