Opinie AIVD

De AIVD is een geheime dienst en geen voorlichtingsdienst

De AIVD moet onafhankelijker van NCTV opereren, betoogt oud-AIVD-medewerker Kees Jan Dellebeke.

Leerlingen bidden op het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. Beeld Freek van den Bergh

De Nederlandse burger heeft recht op een objectieve voorlichting door de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV), stelt Kees Cools in de Volkskrant van maandag 8 juli. Dat gaat mij veel te ver, zeker voor wat betreft de AIVD. Dat is een geheime dienst en geen voorlichtingsdienst, ondanks de transparantie die schoorvoetend aan de dag wordt gelegd.

De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) onderzoekt of gegevens die de veiligheidsdienst AIVD heeft verstrekt over het Cornelius Haga Lyceum kloppen. Interessanter is wie die gegevens ‘naar buiten’ heeft gebracht en of dat met of buiten medeweten van de AIVD is gebeurd.

Ooit, in het grijze verleden, verstrekte de voorloper van de AIVD, de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), nauwelijks of in ieder geval minder frequent gegevens aan beleidsmakers. Althans, niet zodanig dat de media ermee aan de haal gingen. Een geheime analyse werd zeer voorzichtig met slagen om de arm op papier gezet en ‘mondjesmaat op een regenachtige namiddag in een donker kantoor’ aan een beleidsmaker of minister overhandigd en waar nodig mondeling toegelicht. Altijd vergezeld van de niet uitgesproken maar immer goed begrepen zin ‘dit heb je niet van ons’.

Daarmee bedoel ik dat de BVD net als de AIVD nu met het verstrekken van informatie de geschiedenis bewust maar soms ook onbewust en zeker heimelijk beïnvloedde, maar ‘de waarheid’ nooit openlijk manipuleerde. Daarmee zou de dienst zijn geheime karakter geweld aan doen.

Pas na de komst van de legendarische Arthur Docters van Leeuwen (eind jaren tachtig) werd de AIVD iets transparanter. Van openlijk manipuleren was geen sprake, wel werden meer gesprekken gevoerd.

Precies een jaar geleden (in juli 2018) meende de CTIVD dat een AIVD-publicatie was aangescherpt na invloed vanuit de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV). Gaat de wisselwerking tussen beide diensten anno 2019 dan zover dat de AIVD zou hebben gedicteerd wat de NCTV over het Haga Lyceum aan de buitenwereld moest vertellen?

Of was dit een blunder van NCTV-directeur Pieter-Jaap Aalbersberg die zijn voormalige baas, burgemeester van Amsterdam Femke Halsema, te voortvarend informeerde? De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) zoekt dit nu uit.

De AIVD moet onafhankelijk van de NCTV opereren. Dat zou naar aanleiding van het onderzoek van de toezichthouder CTIVD de conclusie moeten zijn. Die conclusie zal en mag naar ik hoop ook de directeur-generaal van de AIVD Dick Schoof niet verbazen.

Kees Jan Dellebeke werkte van 1973 tot 2012 bij de AIVD, voorheen de BVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden