lezersbrieven

De acht beste brieven over donorschap: 'Het hoort vrije beslissing te blijven'

De nieuwe donorwet is zeer onliberaal. Dat zegt Patrick van Schie, de directeur van het wetenschappelijk bureau van de VVD. Zijn uitspraak heeft veel losgemaakt. De meeste lezers zijn het niet met hem eens: er is onbegrip, woede maar ook bijval. De scherpste brieven.

Bewijs van donorregistratie.Beeld anp

Met verbazing las ik het interview met Patrick van Schie. De wetenschappelijk denker van de VVD vindt het donorwetsvoorstel van D66 'ten diepste onliberaal' en haalt fel uit naar D66. Ik heb het interview goed gelezen en ook het betoogde geanalyseerd. Wat valt op?

Van Schie predikt twee principes: 1) het recht op onverschilligheid en 2) mijn lichaam is van mij. Dat noemt hij liberaal. Ik moet er niet aan denken om te leven in een maatschappij waar deze twee principes heersen. Ik ben ook erg benieuwd welk principe Van Schie inzet als hij of zijn familie een donororgaan nodig heeft. Is dat 'het recht op onverschilligheid' of 'mijn lichaam is van mij'? Of past mijn interesse niet bij een onverschillige maatschappij?
Annemijn Poot, Amsterdam

Zelfbeschikken moet je doen!
In de hele discussie over de nieuwe donorwet valt op dat ons consequent een schrikbeeld wordt aangepraat in de trant van :het lichaam vervalt aan de regering of nog erger: aan de staat. Ik zie het al voor me. Een enorme hoeveelheid in beslaggenomen donororganen die door de staat onder patiënten worden verdeeld. Over populisme gesproken!

Waarom niet gesproken over de gemeenschap i.p.v. de staat. Klinkt een stuk sympathieker en komt meer overeen met de realiteit. Patrick van Schie heeft het over het recht om nee te zeggen en het recht om niet te kiezen. Het recht om nee te zeggen wordt door niemand betwist maar het recht om niet te kiezen klinkt als een aktief proces maar is eigenlijk een passief niet nadenken over deze vraag.

Om dat laatste punt draait deze hele discussie: Het nadenken over deze vraag. Dat moet in deze tijd waarin iedereen over alles wil meebeslissen niet zo moeilijk zijn. Het gaat zeker niet over het recht op zelfbeschikking. Dat recht blijft tot na je dood overeind. Dus als je wilt kunnen zelfbeschikken, doe dat dan ook!
Hans Klieverik, Borne


Individuele vrijheid

Hoe ik ook mijn best doe, ik kan Patrick van Schie niet volgen. De overheid wordt er volgens mij met de haren bij gesleept, als zou die aanspraak maken op je lichaam als je stilzwijgend hebt goedgekeurd dat je orgaandonor wilt zijn (aangenomen voorstel D66).

Als je dood bent, heb je in wezen niets meer over je eigen lijk (wat je lichaam dan is) te zeggen. Je nabestaanden bepalen wat er mee gebeurt, cremeren of begraven, tenzij je dit zelf van tevoren hebt aangegeven. De overheid heeft daar regels voor opgesteld, zoals dat het binnen zoveel tijd moet gebeuren en dat het niet zo maar in je achtertuin mag.

Ik kan echt met de beste wil van de wereld niet inzien welke rol de overheid daarbij speelt. Hoe kan je individuele vrijheid worden aangetast als je niet meer bestaat? En net als bij begraven of cremeren kun je van tevoren aangeven wat jijzelf wilt. Als je geen donor wilt zijn, wordt ook die wens gerespecteerd. In de ogen van Patrick van Schie ben ik nu dus geen liberaal.
Netty van Lookeren Campagne, Amsterdam

Zuid-Koreaanse sportleraren voeren actie voor orgaandonatie.Beeld epa

Niet geven, dan niet krijgen

VVD'er en directeur van de Teldersstichting Patrick van Schie is sterk gekant tegen de nieuwe donorwet, die hij zeer onliberaal noemt.'Mijn lichaam is van mij. De overheid kan daar geen aanspraak op maken. En de overheid mag de burger evenmin het recht ontzeggen om geen beslissing te nemen over het donorschap.'

Dat klinkt heel redelijk, maar gaat voorbij aan drie belangrijke punten: 1. We leven natuurlijk allang niet meer in een wereld waarin we als een volledig vrije cowboy over de prairie dwalen. Dat is een drogbeeld. Tijdens ons leven gaan we vele verbindingen aan waaraan rechten en plichten kleven.
2. Wederkerigheid. Je kunt natuurlijk niet het recht claimen om, als je door nierfalen aan de dialyse raakt, een donornier te krijgen van de overheid, en tegelijkertijd weigeren om, in geval je overlijdt door bijvoorbeeld een verkeersongeval, je nieren af te staan of, erger nog, je daar helemaal niet over uit te willen spreken.

Ik ben in mijn loopbaan als arts namelijk nog nooit een patiënt tegengekomen die zei: 'Nee, laat die niertransplantatie maar zitten, ik was vroeger tegen donatie van mijn organen.' Of: 'Laat mij maar sterven aan mijn hartfalen, ik was namelijk vroeger te lui om een donorverklaring in te vullen.'

3. Maar áls je dan voor een fundamentalistisch liberalisme kiest, zoals Patrick van Schie, moet je ook consequent zijn: Ik wil dan óók de vrijheid hebben om te beslissen dat míjn organen: a. worden gedoneerd, maar b. níet aan vervelende profiteurs die ervoor kozen andere mensen op de wachtlijst voor organen te laten sterven. Ik heb een voorstel: mocht deze nieuwe donorwet de Eerste Kamer niet overleven, dan zetten we een volledig nieuw systeem op, waarbij je alleen mag ontvangen als je bereid bent te geven. Haken en ogen die daaraan kleven zijn mijns inziens goed op te lossen. Ik nodig artsen en juristen uit om daar dan met mij vorm aan te gaan geven.
Cees Sluimer, Twello, huisarts

Mijn organen

Voor mij is het altijd vanzelfsprekend geweest om donor te zijn. Zo ben ik al jaren bloeddonor, heb meegedaan aan stamceldonatie en ben ik altijd bereid geweest om mijn organen te doneren. Dat is niet voor iedereen net zo vanzelfsprekend. Dit zou allemaal niet zo erg zijn, maar hierdoor is er wel al jarenlang een groot tekort aan organen.

Het donorwetsvoorstel is een stap om dit te doorbreken, maar dan moet hij nog wel worden aangenomen. Het verzet lijkt hevig te zijn, zie b.v. het opiniestuk van Patrick van Schie. Mocht het verzet het uiteindelijk winnen en het wetsvoorstel wordt afgeschoten, dan is wat variatie van wat Cees Sluimer voorstelt een goed alternatief: als je een langdurig geregistreerde orgaandonor bent, heb je een grotere kans op het krijgen van een orgaan dan degene die dat niet is.

Maar ook een dergelijke regeling heeft grote kans het niet te halen, de meerderheid zal het immers tegenhouden. Als binnen 5 jaar niets veranderd is en er nog steeds een groot orgaantekort is, dan ben ik niet langer bereid mijn organen te doneren aan weigeraars; Patrick van Schie mag dan lekker liberaal beschikken over zijn eigen lichaam, maar mijn organen zal hij dan niet meer kunnen krijgen.
Marcel Dorenbos, Beverwijk






Donor? liever niet

Patrick van Schie ('Geen keuze maken is ook een recht') brengt haarfijn naar voren dat het donorbesluit ten enenmale de rechtspraak niet zal kunnen doorstaan. Ik wil daar nog een aspect aan toevoegen dat nauwelijks aandacht kreeg in de al jarendurende discussies rond het onderwerp.

Ik voel er persoonlijk helemaal niets voor donorschap om daarmee willekeurig iemands leven te redden. Terwijl dat een leven kan zijn geweest van zuipen of roken met alle schade vandien aan lever of longen. Noch wil ik doneren aan iemand die zijn kinderen het hele huis heeft rondgemept. Voorbeelden te over waarom niet. Ben ik de enige die er zo over denkt?

Dat ik met de voorgestelde wet zelf actie moet ondernemen om mijn lijf bij elkaar te houden is bizar. Maar om daar een of andere totaal onbeheerste medeburger mee op te lappen? Ik voel daar niets voor. Begrijp me goed ik ben niet tegen orgaantransplantatie of -donorschap maar wil daar wel zelf een stem in hebben zonder dat ik daar richting overheid aktie voor moet ondernemen. Overigens doe ik het voorstel dat zij die gebaat zouden zijn met een gedoneerd onderdeel daar alleen recht op hebben als diegene zelf als donor geregistreerd staat. Dat bewerkstelligt de wet op een verkeerde manier.

Donorschap hoort een vrije individuele beslissing te blijven. Als er één partij is die dat zou moeten begrijpen is het D66, echter zij vierden de 'plus één stem als een overwinning. Meegevoerd door emoties werd er zelfs gefeliciteerd, gehuild en gezoend. Hoe nuchter wordt er eigenlijk politiek bedreven door die partij. Mooit van Pyrrhus gehoord?
Erik Haverkorn, Haarlem

Recht op zelfbeschikking

Het is bijzonder hoe het debat rondom het voorstel donorregistratie zich lijkt te focussen op het recht op zelfbeschikking. Wet en regelgeving lijken meer dominant dan redelijkheid, een verschuiving van sociaal denken naar een rechtmatigheidsbeginsel. Net als in de VS.

Het recht op zelfbeschikking blijft volledig overeind. Deze wet vraagt echter van de burger een actieve houding. Heel Nederland lijkt zich nu bewust dus daarmee is het eerste doel behaald. Mag u in redelijkheid nog eens nadenken over recht en onrecht. Doodgaan omdat anderen geen zin hadden om even na te denken valt bij mij onder onrecht.
Maartje Kemme, Utrecht



De oplossing

Graag deel ik mijn oplossing voor het donorregistratie probleem. Zelf ben ik als donor geregistreerd, maar vind het onwenselijk dat men zonder hiervoor te kiezen donor is.

Ik snap de noodzaak tot registratie en men wil 'luie' donoren die zich vergeten te registreren niet mislopen. Oplossing: iedereen in Nederland is minimaal eens in de 10 jaar bij het stadsdeelkantoor voor een nieuw paspoort danwel rijbewijs.

Maak van dat moment ook de verplichte registratie van de eigen keuze: ja/nee/overlaten aan nabestaanden. Binnen tien jaar is heel Nederland geregistreerd en in de komende jaren komen er zo vanzelf meer donoren bij, diegenen die toch eigenlijk best wel 'ja' willen zeggen wanneer ze de vraag voorgelegd krijgen. Diegenen die overlijden voordat ze een nieuw paspoort hebben gehaald en wellicht nog niet geregistreerd zijn, vallen onder het oude systeem: nabestaanden beslissen. Eerder registreren dan het paspoort-moment mag uiteraard ook altijd.

Daarnaast pleit ik ook voor een systeem waarbij alleen geregistreerde donoren organen kunnen ontvangen. Dit zou pas effectief ingezet kunnen worden zodra iedereen is geregistreerd.
Inge Brouwer, Den Haag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden