De aangekondigde lawaaidemonstratie tijdens de 4 mei viering veroorzaakte online flink wat onrust

Ik ben een waardeloze glazenbolkijker, maar hierbij toch alvast een voorschot op de Nationale Herdenking komende vrijdag. De aangekondigde lawaaidemonstratie van de actiegroep Geen 4 mei voor mij (‘tegen de racistische 4 mei viering’, sic.) op de Dam zal vermoedelijk effectief in de kiem worden gesmoord door de autoriteiten. Vooraf wellicht al, en anders wel op het moment zelf. De aanwezige herdenkers zullen er weinig van merken en mocht dat wel zo zijn, dan reageren de meesten waarschijnlijk rustig.

Hoe anders ging het op Facebook.

Deze week vloeiden traditioneel en modern protest daar op intrigerende wijze samen. Zodra de actievoerders hun ‘evenement’ hadden aangekondigd en media erover berichtten, stroomden de haatberichten binnen. Geen 4 mei voor mij wil aankaarten dat de militairen die deelnamen aan de politionele acties wel worden herdacht, maar de Indonesische slachtoffers niet. Het middel daartoe, een lawaaiprotest tijdens de twee minuten stilte, lijkt vooral kwaad bloed te zetten.

‘Respectloos’, vonden veel mensen op Facebook terecht, om daar vervolgens met een opzienbarende dosis cognitieve dissonantie zelf wat dreigementen aan toe te voegen. Als de actievoerders hun plan doorzetten zouden ze ‘dagen-, zo niet wekenlang, vloeibaar voedsel moeten eten’. De instrumenten waarmee ze lawaai maken ‘zouden rectaal ingebracht moeten worden’. ‘Oppakken en in zee dumpen’, besloot de een. Een ander: ‘Misschien moeten we die personen een paar maanden in een concentratiekamp zetten zonder gaskamer.’ Deze reageerders hielden er, kortom, best een complexe relatie met vrijheid op na.

U las het vorige week al in dit katern: Nederlanders zijn kampioen haatzaaien op Facebook. De Nederlandse moderatoren hebben het soms zo druk dat ze moeten worden bijgestaan door hun Griekse collega’s die, zoals iedere zichzelf respecterende loonslaaf, wel gewoon tijd hebben om te Netflixen onder werktijd.

‘Als landen een tondeldoos zijn en Facebook een lucifer is’, luidde de kop van een artikel in The New York Times deze week. Het ging over de rol van het sociaal medium in landen als Sri Lanka, Indonesië en Myanmar, waar de democratische instituties niet al te sterk zijn en online haat en nepnieuws geregeld resulteren in levensecht geweld. ‘Als mensen zich niet beschermd voelen door politie en justitie kan paniek ertoe leiden dat ze eigen rechter gaan spelen’, schreef de krant.

Nederland is verre van een tondeldoos, eerder een solide constructie van gewapend beton en brandwerende isolatie. En dus neemt het protest hier een hoge mate van virtualiteit aan, een parallel universum waar een muisklik een daad van verzet is. Geen 4 mei voor mij is vermoedelijk een klein radicaal links actiegroepje, maar alleen al de aankondiging van de demonstratie was voldoende om online flink wat onrust te veroorzaken. Er werden virtuele tegendemonstraties georganiseerd, Facebookpagina’s als teken van protest: ‘Wees stil tijdens dodenherdenking’, ‘Respect voor de dodenherdenking’.

Opvallend was dat veel mensen Geen 4 mei voor mij van Facebook verwijderd probeerden te krijgen, ook al zijn de teksten en het beeld verre van aanstootgevend. Tientallen meldden trots dat ze de pagina hadden gerapporteerd, alsof met de verwijdering van de pagina óók de actievoerders en hun actiebereidheid uitgegumd zouden zijn. ‘Ik begrijp echt niet dat dit soort pagina’s mag bestaan’, schreef een vrouw.

Facebook laat juist ontzettend veel toe. ‘Ga terug naar je apenland’ en ‘ik gooi je zwarte kut in de gracht’ mocht gewoon tegen Sylvana Simons worden gezegd. Daarmee vergeleken drukt de actiegroep Geen 4 mei voor mij zich kéúrig uit. Verwarrend is dat het technologiebedrijf het evenement aanvankelijk wel verwijderde, maar toen de pagina opnieuw werd aangemaakt mocht die vervolgens gewoon blijven staan. De tegenstanders discussieerden daarop over hoe ze het evenement alsnog verwijderd zouden krijgen.

Met de daadwerkelijke stilte op 4 mei had het allemaal nog maar weinig te maken. Maar het toonde wel hoe Facebook steeds verder in de rol van politieagent wordt gedrukt. En dat zonder enig inzicht in het wetboek van de techreus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden