ColumnAleid Truijens

Dat we lezen, het belangrijkste schoolvak, hebben verwaarloosd is onvergeeflijk

En wéér zijn we gedaald. Met lezen. Langzaam zakken we weg in de krochten van de geletterde wereld. In het laatste Pisa-onderzoek, dat de prestaties in lezen, wiskunde en natuurwetenschap meet onder 15-jarigen in 79 landen, zijn we flink gekelderd. Een kwart van de Nederlandse pubers leest niet goed genoeg om mee te doen in onze samenleving. Een kwart! Het merendeel heeft een pesthekel aan lezen; zes van de tien lezen alleen als het moet. Leerlingen hebben vooral moeite met het lezen van langere teksten – wat je zelden doet op je telefoon –, met reflecteren en verbanden leggen.

Dat zijn schrikbarende conclusies. Maar wie ligt er wakker van? Nou ja, beide onderwijsministers, eventjes. Die deden meteen een persberichtje de deur uit: ouders moeten meer voorlezen! De meeste media besteedden plichtmatig wat aandacht aan Pisa, maar veel reacties zijn lauw: dit wisten we toch allang? Alsof het een donderbui is. Maar we hebben dit zelf veroorzaakt.

Als we niets doen wordt het een drama: voor de economie, het kennisniveau, de arbeidsmarkt, de democratie en vooral voor de toekomstige volwassenen zelf. In wiskunde zijn we desondanks nog altijd goed. Wij zijn een volk van handelaren en centjestellers, dus dat we kinderen moeten leren rekenen snappen we wel. Dat we lezen, het belangrijkste schoolvak, hebben verwaarloosd is onvergeeflijk. Goed kunnen lezen is een voorwaarde voor iedere vorm van functioneren.

Eerst maar wat Pisa-cijfers. Ik moest even zoeken naar de ranking van landen, want Pisa-onderzoekers willen er niet, als bij het Songfestival, een top-zoveel van maken, maar ik heb ze gevonden. Bovenaan (ook bij wiskunde en natuurwetenschap) staat China, of nee, de vier Chinese provincies die meededen, met 555 punten. Daarna volgen Singapore, Macau en Hongkong. Dan Estland, als beste OESO-land, gevolgd door Finland en Canada. Onderaan staan de Filipijnen, met 340 punten.

Nederland is sinds 2015 met 18 punten gezakt, tot 485. Na 2003 zijn we met 28 punten gedaald. Hadden we die score van 513 behouden, dan stonden we nu in de toptien. Nu dobberen we in de onderste helft van de tabel: onder het Pisa-gemiddelde van 489 en ruim onder het EU-gemiddelde van 493. België, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië doen het beter dan wij. Ook Portugal, Slovenië en Tsjechië en Polen staan boven ons. Wij, ooit een land met uitmuntend taalonderwijs, staan in het domme rijtje. Ons onderwijs is in voortdurende staat van verbouwing, maar beter wordt het niet.

Zijn er lichtpunten? Ja, dat meisjes behalve in lezen nu ook beter zijn in natuurwetenschap dan jongens, en dat ze hun achterstand bij wiskunde hebben ingehaald. Maar helaas, onze meisjes lezen niet beter dan het gemiddelde EU-meisje. Kinderen van hoogopgeleide ouders scoren in alle landen hoger dan die van laagopgeleiden. Maar bij ons is de daling in deze groep groter dan elders. En hé, in China doen kinderen van arme ouders het beter op school dan de rijkeluiskindjes uit Pisa-landen.

Het enige opbeurende feit uit dit onderzoek is dat Nederlandse kinderen bovengemiddeld gelukkig zijn en dat 90 procent goed met hun ouders kan opschieten. Zou er een verband zijn met de matige resultaten? Zijn Nederlandse kinderen verwend? Zijn ouders te veel vriendjes met hun kinderen en stellen ze te weinig eisen? Interessant om te onderzoeken.

Het plezier in lezen is niet zomaar teruggetoverd. ‘We’, ook veel ouders en leerkrachten, vinden lezen niet leuk en belangrijk genoeg. Wie zelf niet leest gaat thuis niet voorlezen. Om lezers te baren heb je lezers nodig. Daar ligt de sleutel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden