Dat vermaledijde referendum

De grote blunder van de Britse politieke leiders was dat zij de uitkomst van de volksraadpleging al bij voorbaat bindend verklaarden, stelt Hans Wiegel.

Nigel Farage van de UK Independence Party met Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, voor het begin van de spoedzitting van het Europees Parlement om de uitslag van het Britse EU-referendum te bespreken. Beeld epa

Nu de eerste schrik over de aardbeving in het Verenigd Koninkrijk achter de rug is, kunnen we zien welk een puinhoop er over is. Premier Cameron gaat weg. De door zichzelf gewaande opvolger als leider van de Conservatieven, Johnson, was eerst niet te zien, hield daarna een warrig verhaal. In Shock. De leider van de Labourparty is frontaal door een aantal van zijn politieke vrienden aangevallen en is zijn gezag kwijt. We wachten de verdere gevolgen af.

Wat gaat de Schotse Nationale Partij doen? Wat blijft er over van het Brittannia rules the waves? Nu naar de oorzaak. De kern. Dat is het referendum zelf. Het Britse parlement had nooit zo'n besluit genomen. Weliswaar zijn de Conservatieven verdeeld. Maar Labour was voor. Een meerderheid van de Britse parlementsleden was en is vóór het blijven van hun land in de Europese Unie. Het referendum was geen beslissend referendum. Het was een raadgevend referendum.

De grote blunder van de Britse politieke leiders was dat zij de uitkomst van de volksraadpleging al bij voorbaat bindend verklaarden. In de Volkskrant schreef Bert Wagendorp daar een prachtige column over. Hij legde ook een verband naar de situatie in ons land. Hij noemde de Kamerleden hier die voor eenzelfde referendum in Nederland zijn: warhoofden, oplichters en een zootje ongeregeld. Trefwoorden die ik nooit zou durven gebruiken - ik ben maar een ouderwetse oud-senator - maar toch.

Op de grens van de vorige naar de huidige eeuw heb ik er (mede) voor gezorgd dat het voorstel in ons land een correctief wetgevend referendum in te voeren, om zeep werd gebracht. Later bedacht ons parlement dat een raadgevend referendum misschien wel een goed idee zou zijn. Dat hebben we ook mogen meemaken: over het verdrag met Oekraïne. In strijd met onze wetgeving riepen de Tweede Kamerleden in meerderheid dat - hoe de uitslag ook zou zijn - de wil van het volk moest worden gevolgd. Nu zit ons land (eenzaam in Europa) met de gebakken peren.

D66-leider Pechtold heeft één dezer dagen gezegd klip en klaar tegen een referendum over Nederland in of uit de Europese Gemeenschap te zijn. Prima. Nog beter is het dat ons parlement nooit meer over een raadgevend referendum zegt dat het de uitkomst zo maar zal overnemen. De huidige lijn ondermijnt onze parlementaire democratie. Nog weer beter is als we het referendum gewoon weer afschaffen. Een idee voor minister Plasterk?
Hans Wiegel is voormalig leider van de VVD en oud-minister van Binnenlandse Zaken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden