Commentaar Klimaattafel

Dat ene uitgelekte fragment spreekt boekdelen: de vervuiler gaat betalen

Het moment van de waarheid breekt aan: wie betaalt de energietransitie?

Ed Nijpels, voorzitter van het Klimaatberaad, tijdens een overleg in de Tweede Kamer. Foto ANP

Voor het Nederlandse klimaat­beleid was het een veelbetekenende week. Het was immers slechts één fragmentje dat uitlekte van de vele tientallen plannen die het ­kabinet heeft besteld bij de klimaattafels van Ed Nijpels: met het relatief duurder maken van gas en goedkoper maken van elektriciteit hopen de onderhandelende partijen het gebruik van fossiele grondstoffen in de Nederlandse huishoudens te ontmoedigen. Slechts één fragmentje, maar toch stak een storm van verontwaardiging op: als het zo moet, laat dan die energietransitie maar zitten.

Die reactie raakt de kern van het nationale klimaatdebat: wie gaat dat betalen? Het is een kwestie waar de partijen die het land regeren, VVD en CDA voorop, tot nu toe met een grote boog omheen liepen. Wel steunden zij het Klimaatakkoord van Parijs, met de belofte om in actie te komen. Ook werken zij aan een Klimaatwet waarin Nederland zichzelf verplicht er nog een schepje bovenop te doen. Maar dat is allemaal vrijblijvende ambitie zolang de coalitie de concrete maatregelen vermijdt of over de huidige kabinetsperiode heen tilt. Voor de afzienbare termijn bleef het tot nu toe bij intenties en bij oproepen aan anderen. Bedrijven, boeren en consumenten zullen het moeten doen.

De politieke reactie op de klimaattafels, die binnenkort hun plannen presenteren, wordt dan ook alles­bepalend. Want dat ene uitgelekte fragment over de energiebelasting is een voorbode van wat komen gaat: de vervuiler betaalt, dat zal over de hele linie de boodschap zijn. Als fossiele brandstoffen immers niet duurder of minder beschikbaar worden voor bedrijven, bewoners, reizigers en autorijders zal het niet meevallen om hun gedrag te beïnvloeden.

Durft de politiek dat aan? Op het risico van het huidige overlegmodel is uitgebreid gewezen. Met alleen experts aan de klimaattafels is het makkelijk plannen maken over de hoofden van de kiezers heen. Het is aan het kabinet om het debat deze zomer terug te brengen waar het hoort: bij de volksvertegenwoordiging.

Dat is de plek waar de keuzes moeten worden gemaakt die nu onvermijdelijk op het Binnenhof afkomen. Wat is nodig, ten koste waarvan en wie krijgt de rekening? Zonder kosten zal het immers niet gaan. Een regeringscoalitie die haar eigen ambities serieus neemt, legt die afweging nu snel, helder en eerlijk aan de Kamer en de kiezers voor.

Meer over